Duolingo verboden, Engelse examens op de tocht: leven in Iran steeds beperkter

Na een maand van relatieve stilte vuurden de Verenigde Staten en Iran het afgelopen weekend weer raketten op elkaar af. De zoveelste escalatie in een oorlog die met de dag uitzichtlozer lijkt te worden. Het Amerikaanse leger trof twee lanceerinstallaties op het Iraanse eiland Larak, ten noorden van de Straat van Hormuz. Iran sloeg vervolgens terug met aanvallen op Amerikaanse legerbases in de regio. 

Terwijl het wapengeweld doorgaat, staan Iraniërs onder steeds grotere druk. 

'Vreselijke economische situatie'

Iran ging de oorlog al verzwakt in door jarenlange internationale sancties en economisch wanbeleid. Na zes maanden van voortdurend conflict is die positie alleen maar verder verslechterd.

Volgens het Internationaal Monetair Fonds zal de Iraanse economie dit jaar met meer dan 5 procent krimpen, terwijl de inflatie de 70 procent nadert. De waarde van de Iraanse munteenheid is sterk gedaald en de prijzen voor levensonderhoud zijn omhoog geschoten. Een ambtenaar van het Iraanse Ministerie van Arbeid schatte onlangs dat er alleen al tijdens de eerste drie maanden van de oorlog meer dan een miljoen banen zijn verdwenen.

'Boodschappen duurder, salarissen niet hoger'

De Iraanse Nastaran kwam in 2014 met haar man naar Nederland, nadat ze vluchtte uit Iran. Ze probeert wekelijks contact te leggen met haar thuisland. "De mensen met wie ik spreek, beschrijven een vreselijke economische situatie", vertelt ze aan RTL Nieuws.

Volgens Nastaran kunnen gewone Iraniërs niet meer voorzien in basisbehoeften zoals voedsel en medicijnen. "Boodschappen worden duurder, maar de salarissen veranderen niet. Veel families kunnen nog maar eens in de twee weken vlees eten." Ze vertelt over een kennis uit Iran die tevergeefs naar verschillende steden reisde op zoek naar een medicijn dat ze dagelijks nodig heeft. Nergens was het meer verkrijgbaar.

Ook kampt het land met steeds grotere tekorten aan brandstof en elektriciteit. Het regime heeft al beperkingen gesteld aan de hoeveelheid benzine die Iraniërs kunnen tanken en wil de benzineprijzen binnen enkele weken verhogen. "Ik hoor verhalen van mensen die uren in de wachtrij staan om te tanken om vervolgens te horen dat de benzine bij dat station helemaal op is", vertelt Nastaran.

Ondertussen blijft de Verenigde Staten de druk op de Iraanse economie vergroten. Afgelopen week kondigde het Witte Huis een nieuw plan aan - door de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent 'Operatie Economische Paria' genoemd. 

Dat plan ziet er zo uit: ieder land, bedrijf of persoon dat met Iran handelt, riskeert sancties of zelfs volledige economische isolatie. Een poging van de VS om Iran nog verder af te snijden van de wereldeconomie.

Onzekerheid

Volgens Nastaran voelen de Iraniërs die zij spreekt zich hopeloos. De oorlog lijkt nog lang niet voorbij. Ondertussen leven zij in voortdurende onzekerheid.

Nastaran vertelt dat het nieuwe schooljaar in Iran normaal gesproken op 21 september begint, maar studenten niet weten of hun scholen dit jaar überhaupt open gaan. "Deze lente werden examens op het laatste moment geannuleerd", zegt ze. "Uiteindelijk konden veel leerlingen hun examens inhalen in de zomer, al kregen ze vaak op de dag zelf pas te horen of die konden plaatsvinden."

De Iraanse vertelt ook over manieren waarop het regime probeert om vooral jongeren nog verder af te sluiten van de rest van de wereld. De app Duolingo, waarmee je met oefeningen en spellen een taal kan leren, zou zijn verboden. 

Ook zou onzeker zijn of op scholen komend schooljaar Engelse examens worden afgenomen. Nastaran kijkt niet gek op van dat soort maatregelen. "De protesten die we in het verleden hebben gezien, begonnen vrijwel altijd bij jongeren, op scholen en universiteiten. Ik kan me zomaar voorstellen dat het regime daarom bewust scholen dicht zal houden." 

Executies gaan door

Volgens Nastaran klagen Iraniërs over de erbarmelijke leefomstandigheden, maar durven ze zich niet snel publiekelijk uit te spreken. "Ze dachten dat de oorlog verandering teweeg zou brengen, maar hun situatie is mogelijk nog slechter geworden." Een beeld dat ook Elke Kuijper, woordvoerder voor Amnesty International, constateert. "Sinds het begin van de oorlog is het regime alleen maar strenger op gaan treden, juist om te laten zien hoe sterk het is."

Kuijper wijst op de executies van veelal tegenstanders van de autoriteiten. Deze maand sloeg de Verenigde Naties alarm over een stijging van het aantal executies sinds het begin van de oorlog. VN-mensenrechtenchef Volker Türk stelde dat sinds maart zeker 56 mensen in het land de doodstraf kregen. 27 van hen namen deel aan protesten aan het begin van dit jaar.

Nastaran voegt daaraan toe dat het regime bewust is van zijn imago en probeert nieuwe protesten te voorkomen. In juli werden twee demonstranten publiekelijk opgehangen, wat leidde tot grote verontwaardiging en een zeldzame golf van protest. 

Dat werd toen snel en hard neergeslagen. Volgens Nastaran vinden de executies nu meestal niet meer in openbaar plaats. "Veel gebeurt achter gesloten deuren", stelt Kuijper. "En zodra mensen bepaalde dingen wel zien en zich uitspreken, grijpt de regering zo hard in dat een echte opstand niet van de grond komt."

Bekijk ook deze video die we eerder maakten over de oorlog in Iran: