Boosheid om krom Nederlands met AI-stemmen in kinderserie op Netflix: 'Hier je gaat!'

Een letterlijke vertaling van het Engelse 'here you go', monotone stemmen en zinnen die grammaticaal niet kloppen: het is te horen in de Netflix-serie Spike. Veel Nederlandse kinderen hebben de serie al bekeken, blijkt uit het feit dat het op dit moment op plek 9 staat van best bekeken series in Nederland.

De streamingsdienst heeft in de serie menselijke acteurs vervangen door AI. Niet alleen ouders verbazen zich over de vreemde vertalingen. Samen1Stem, de belangenvereniging voor iedereen die werkzaam is in de nasynchronisatie, heeft de serie ook gezien. "Het doet iedere seconde dat ik ernaar kijk pijn", zegt voorzitter Jürgen Theuns. Zelf is hij ook stemacteur en is hij onder meer te horen als stem van Thomas de stoomlocomotief. 

Bekijk (en beluister!) hier een paar nagesynchroniseerde fragmenten:

Theuns zegt door de komst van kunstmatige intelligentie te vrezen voor de beroepsgroep. "Waar we vroeger echt veel dingen inspraken en een aantal sessies per week hadden, hebben we er nu nog maar één per maand."

De belangenvereniging heeft geen mededeling van streamingsdiensten gehad dat ze voortaan vervangen zullen worden. "Dus nee, officieel weten we niet of dat de oorzaak is. Het kan ook zo zijn dat alle platformen opeens vol zitten en dat wij daarom niet meer nodig zijn. Maar als je nu ziet dat er nieuwe kinderseries online komen met dit soort stemmen, dan weet je wel waar het geld naartoe gaat."

Ook Sander de Heer, onder meer bekend van de stem van Meneer Krabs in de serie SpongeBob SquarePants, heeft desgevraagd naar de serie gekeken. "Om treurig van te worden", noemt hij het. "Het lijkt wel alsof iedereen in die serie aan de Ritalin zit. Er wordt niets meer aan gekleurd, niets persoonlijks, het is platgestreken flut. Ons vak en ons werk wordt te grabbel gegooid zo."

Ook De Heer vreest daarmee voor zijn beroepsgroep. "Je ziet de inspreekstudio's verschralen, er zijn veel minder opdrachten. En het ergste is: AI kan die stemmen alleen maar maken dankzij het werk dat wij hiervoor hebben gedaan. Dankzij onze stemmen die in hun systemen zitten. En daar krijgen wij niet meer voor betaald en onze baan verdwijnt. Het is gewoon jatwerk, het zijn criminelen die dit doen."

Naast het feit dat de baan van de stemacteurs hierdoor verdwijnt, wordt er ook gevreesd voor de ontwikkeling van kinderen. "Fouten zoals 'hier je gaat' kunnen een negatief effect hebben op de taalontwikkeling van kinderen", zegt Eliane Segers, hoogleraar Leren en Technologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. "Als je verkeerde spraak en taal binnenkrijgt, dan leer je het gewoonweg ook verkeerd aan."

Segers noemt het voorbeeld uit de populaire serie de Teletubbies. "Daar noemden ze de stofzuiger Noo-Noo. Als je daar als ouder niets aan doet, leert je kind dat Noo-Noo stofzuiger betekent." Maar daar kunnen ouders nog op letten in de opvoeding, zegt Segers. Bij nasynchronisatie met AI is het maar de vraag of je elk foutje door hebt. "Je moet dit daarom gewoon niet doen."

'Leren van een personage'

Jürgen Theuns van Samen1Stem stelt daarnaast dat het wegvallen van bepaalde intonaties en emoties in kunstmatige stemmen ook effect kan hebben op kinderen. "Als je als kind meeleeft met een personage, gelooft wat er gebeurt, ook al is het een stoomlocomotief die tegen je praat, dan kun je ook leren van zo'n personage. Hoe je bijvoorbeeld iets oplost waar je spijt van hebt, hoe je uiting geeft aan je verdriet."

"Dat is een kunst om een stem te laten doen, een vak wat door een stemacteur beoefend wordt onder leiding van een regisseur in een studio. Het is gewoon gevaarlijk als die verantwoordelijkheid richting kinderen straks volledig in handen komt van een computer."