Kindermishandeling Stadskanaal: 'Geen incident, maar patroon van marteling'
De moeders van 31 en 33 jaar oud werden afgelopen week door de politie aangehouden. In de twee rechterlijke uitspraken over de voogdij van de kinderen staan gruwelijke details. Zo zouden de twee het meisje en de jongen onder meer hebben geslagen, geschopt en opgesloten in de kelder. Het meisje zou zelfs meerdere keren in het ziekenhuis zijn beland door ondervoeding, omdat ze van haar moeder niet mocht eten. Eén keer moest ze in coma worden gehouden, omdat ze er zo slecht aan toe was en ernstig ondervoed bleek.
De moeder van het meisje verklaarde aan de kinderrechter dat zij handelde onder dwang van haar vriendin, de moeder van de jongen. Deze vriendin zou 'aanzienlijke invloed' hebben uitgeoefend op de moeder. Zo zou ze haar onder andere opdrachten hebben gegeven en haar onder druk hebben gezet om de mishandelingen te filmen.
Structurele mishandeling
De vermeende kindermishandeling is zeer ernstig van aard, zegt klinisch psycholoog Leony Coppens. Volgens haar valt op dat het hier gaat om structurele mishandeling, en niet om een eenmalig incident. "Je hebt ouders die hun kinderen vanuit eigen problematiek mishandelen, bijvoorbeeld uit machteloosheid. Maar deze vorm is heel intentioneel."
De opzettelijkheid van de mishandeling is een belangrijk kenmerk, zegt ze. "Het is een patroon. Kinderen worden opgesloten, krijgen strenge straffen die steeds verder escaleren en worden onthouden van basisbehoeften, zoals bijvoorbeeld eten."
Buurtbewoners Stadskanaal over mishandeling kinderen: 'Hoe kun je dit nou doen?'
Waar het door komt dat mensen deze vorm van structureel geweld plegen, is niet bekend. Door het weinige onderzoek dat wordt gedaan, is het volgens Coppens extra lastig om kenmerken van een dader vast te leggen.
'Child torture'
In de VS staat het onderwerp 'child torture' ('kindermarteling') wel steeds hoger op de onderzoeksagenda, constateert Coppens. Ze geeft aan dat bij Amerikaans onderzoek naar voren komt dat de plegers van deze vorm van kindermishandeling vaak vrouwen zijn. "In alle gevallen was een moeder of stiefmoeder betrokken."
In Nederland zit 'kindermarterling' volgens Coppens nog in de taboesfeer, ook onder professionals en onderzoekers. "We kunnen ons nauwelijks voorstellen dat het voorkomt. Het is té ongeloofwaardig, zeker als de daders moeders zijn. Het is ook eng om ouders van zoiets te verdenken, dus veel professionals zijn daarin heel huiverig."
Cijfers over kindermishandeling
Volgens het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zijn er naar schatting bijna elk jaar 119.000 kinderen slachtoffer van mishandeling. Daaronder valt niet alleen lichamelijk geweld, maar bijvoorbeeld ook verwaarlozing.
Het ministerie stelt dat kindermishandeling vaak voorkomt in huiselijke kring. Onder de cijfers worden zowel kinderen gerekend die slachtoffer zijn van opzettelijke mishandeling, als van ouders die de zorg niet meer aankunnen waardoor hun gedrag ontspoort, en leidt tot mishandeling.
Volgens Coppens wordt 'child torture' niet erkend als aparte vorm van kindermishandeling, waardoor er ook weinig informatie is over hoe vaak het voorkomt.
Bij de zaak in Stadskanaal was de mishandeling al vaker opgevallen bij mensen in de omgeving. Onder meer de school van het 6-jarige meisje deed melding bij Veilig Thuis. Andere instanties deden sinds februari 2025 meerdere meldingen bij Veilig Thuis, zo blijkt uit het vonnis van de kinderrechter. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd kreeg ook twee meldingen van Veilig Thuis, zo bevestigen zij aan RTL Nieuws.
Op school werd opgemerkt dat het kind vaak vermoeid en koud was, weinig energie had, niet tot spelen kwam en regelmatig aangaf honger te hebben. Ook viel het kind volgens de school soms in slaap tijdens de les.
Signalen onopgemerkt
Maar toch bleven de signalen lang onopgemerkt. "Mensen zien dat het kind ondervoed is, of blauwe plekken heeft. Of een kind vertelt zelf dat het is geslagen. Maar die dingen worden niet bij elkaar opgeteld, en dan herken je het patroon ook niet", zegt klinisch psycholoog Coppens.
De politie zou volgens haar sneller moeten worden betrokken, zeker omdat bij deze vorm van mishandeling vaak beeldopnames worden gemaakt. Ofwel: bewijsmateriaal. "Die opnames worden vaak tussen daders onderling gedeeld, maar soms ook breder. Het heeft te maken met lustbevrediging van daders."
Volgens Coppens is het van belang dat er meer aandacht komt voor deze specifieke vorm van kindermishandeling. "Er is meer onderzoek en kennis nodig. We kunnen ons ook niet voorstellen dat dit gebeurt, als er niks over geleerd wordt."
