Nieuwe leider moet 'Hezbollah 2.0' vormgeven: 'Kent de organisatie als geen ander'

Volgens Nora Stel, universitair docent conflictstudies aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, is de keuze voor Qassem bijna onvermijdelijk nadat vele andere leiders door Israël zijn gedood. "Hij is eigenlijk als laatste overgebleven. Zowel Nasrallah als diens beoogde opvolger Hasham Safieddine zijn geliquideerd."

Verslaggever Pepijn Nagtzaam zegt dat het een extra lastige tijd is om aan het hoofd van deze terreurorganisatie te staan: "Veel structuren zijn weggevaagd, veel strijders en voorraden zijn verloren gegaan door bombardementen in heel Libanon."

Lang actief

De nieuwe leider van Hezbollah werd geboren in 1953 in de Libanese hoofdstad Beiroet. Als twintiger was hij al actief in de sjiitische en anti-zionistische Amal-beweging in Libanon. Amal was een van de belangrijkste milities tijdens de Libanese burgeroorlog in de jaren 80 en werkt politiek nauw samen met Hezbollah.

Qassem stond daarna mede aan de wieg van Hezbollah. In 1991, negen jaar na de oprichting, werd hij al verkozen als plaatsvervangend leider. Dit is hij ruim dertig jaar geweest. Nasrallah was voor aanhangers van Hezbollah hét gezicht van de sjiitische militie en Qassem was, zegt Nora Stel, tot nu toe meer de 'intellectueel achter de schermen'. 

'Kent Hezbollah als geen ander'

De nieuwe leider trad in het verleden naar buiten als woordvoerder van de organisatie, onder meer in interviews met internationale media. Daarnaast schreef hij in 2005 een boek over de geschiedenis van de militie. Dit boek wordt beschouwd als een uniek inkijkje in de Hezbollah-beweging. 

Na de dood van Nasrallah werd eerst gekeken naar ‘hardliner’ Hasham Safieddine als beoogde opvolger. De Verenigde Staten beschouwden de neef van Nasrallah als een terrorist en hij leek boven Qassem te worden verkozen, onder andere vanwege zijn charisma. Maar ook Safieddine werd, begin deze maand, gedood bij een Israëlische aanval. Hierdoor is Qassem alsnog als leider gekozen.

"Qassem kent Hezbollah als geen ander", zegt Nora Stel. "In dat opzicht belichaamt hij continuïteit." Toch zal het moeilijk worden om de betekenis van Nasrallah voor de aanhangers te evenaren, zegt ze. "Het is amper te overschatten hoe belangrijk Nasrallah was voor Hezbollah. Die schoenen zijn bijna niet te vullen."

Hezbollah 2.0

Nasrallah was een charismatische leider en na dertig jaar aan de top is hij moeilijk te vervangen als publiek uithangbord, zegt Stel. "Het grootste gedeelte van het bestaan van Hezbollah was Nasrallah het gezicht. Veel mensen in Libanon hebben het gevoel dat Hezbollah zoals we dat kenden, met Nasrallah samen ten onder is gegaan. Aan Qassem de taak om een Hezbollah 2.0 vorm te geven."

Na de dood van Nasrallah trad Qassem al op als interim-leider. Sindsdien heeft hij drie publieke toespraken gehouden. Eerder deze maand zei hij in een van de speeches dat het in de strijd tussen Israël en Hezbollah de vraag is wie zich het eerste zal laten kennen, maar dat dat niet Hezbollah zal zijn. 

Risico's nu groter

Nu hij officieel tot leider is benoemd, zijn de risico's groter geworden. Zijn voorgangers zijn immers al gedood. In de woorden van Pepijn Nagtzaam: "Hij weet dat hij nu doelwit nummer één is geworden."

Op X stelt Israël dat Qassem hetzelfde lot wacht als Nasrallah en Safieddine: "Zijn ambtstermijn zal de kortste worden in de geschiedenis van deze terroristische organisatie."  

Staakt het vuren

Dankzij zijn lange ervaring als plaatsvervangend leider heeft Qassem veel inzicht in de organisatie. Volgens Nagtzaam is daarom geen radicale koerswijziging te verwachten: "Hij zal voortzetten wat Nasrallah heeft gedaan."

Het voortzetten van de strategie was ook af te leiden uit een toespraak die Qassem vorige week hield over een mogelijk staakt-het-vuren met Israël. Volgens Stel zou Hezbollah hier al langer op aansturen. "De Libanese minister van Buitenlandse Zaken gaf begin deze maand aan dat Nasrallah een dag voordat hij gedood werd akkoord was gegaan met een tijdelijk staakt-het-vuren."

Opvallend is dat Qassem in zijn laatste speech niet expliciet als voorwaarde van het staakt-het-vuren noemt dat Israël zich moet terugtrekken uit Gaza. Volgens Stel was dit lange tijd de belangrijkste voorwaarde die Hezbollah stelde. "Als dat zo is, is dat significant. Het was immers om de druk op Gaza te verlichten dat Hezbollah zei Israël sinds 8 oktober vorig jaar aan te vallen."

Verblijfplaats Qassem

De huidige verblijfplaats van Qassem is onbekend, al wordt wel aangenomen dat hij in Teheran verblijft. Volgens de Arabische nieuwssite Erem News vluchtte hij 5 oktober naar de hoofdstad van Iran en zou Teheran bang zijn dat ook hij zou worden gedood. Volgens Stel zou Qassem deze rol in ieder geval nooit hebben gekregen zonder instemming van Iran. "Als het klopt wat veel wat veel mensen in Libanon inschatten, is de greep van Iran op Hezbollah door de verzwakking van de militante beweging groter dan ooit."

Mocht Qassem inderdaad in Iran verblijven, dan is er volgens Nagtzaam nog steeds een dreiging voor de nieuwe leider. "Het zal niet de eerste keer zijn dat Israël een tegenstander weet te doden in Iran."

We maakten eerder deze video over wat de Libanese organisatie Hezbollah inhoudt: