Wat willen de VS en Israël eigenlijk bereiken in Iran? De einddoelen op een rij
1. Geen kernbom voor Iran
Dit is iets waar de VS en Israël allebei altijd glashelder over zijn geweest: het Iraanse regime mag nooit over een kernwapen beschikken. De Israëlische premier Netanyahu heeft telkens gezegd dat Iran 'het gevaarlijkste wapen' niet in handen mag krijgen. En ook de Amerikaanse president Trump zei het dit weekend nog in zijn speech: "Ze mogen nooit een kernwapen krijgen."
Hoewel geen bewijs is geleverd dat Iran op korte termijn over een kernbom kan beschikken en die vervolgens ook kan afvuren, draait dit einddoel bovenal om veiligheid. Vooral Israël – dat binnen schootsafstand van Iran ligt – ziet het Iraanse regime als een 'existentiële dreiging', oftewel een directe dreiging voor het voorbestaan van de staat Israël. De meeste mensen in Israël steunen daarom deze oorlog.
2. Val van het regime
Over dit einddoel is Israël duidelijk, maar blijft de VS vaag. Trump heeft gezegd dat hij 'vrijheid voor de mensen in Iran' nastreeft. Maar daarvoor is, los van de bombardementen, geen duidelijk plan bekend. Wel richtte Trump zich zaterdag rechtstreeks tot het Iraanse volk. "Als we klaar zijn, neem dan de controle over jullie regering over. Die zal van jullie zijn", zei Trump in zijn speech.
Volgens Trumps defensieminister Hegseth wil de VS de raketten en marine van Iran 'vernietigen'. Bekijk in deze video wat hij daarover zegt:
Het omverwerpen van het regime in Iran is voor Israël een langgekoesterde wens. Dat de inmiddels hoogbejaarde opperste leider Ali Khamenei (86) en zijn entourage al op dag één konden worden gedood, werd gezien als een uitgelezen kans.
Voor Netanyahu, die jarenlang maar al te graag zijn imago als 'Mr. Security' uitdroeg, zou het omverwerpen van het regime een grote en betekenisvolle overwinning betekenen. Zeker met de terreuraanslagen van Hamas nog vers in het geheugen. Het bloedbad van 7 oktober 2023 en de 85 gedode gijzelaars worden Netanyahu binnen Israël zwaar aangerekend.
3. Iets groots bereiken in het buitenland
Ook Trump heeft de ambitie om iets groots en meeslepend te bereiken in het buitenland. Hij wil volgens analisten worden herinnerd als de Amerikaanse president die de dreiging van Iran voor eens en altijd heeft beëindigd.
Vooral in hun tweede termijn streven Amerikaanse presidenten zo'n doel na en willen ze de geschiedenisboeken in, legde VS-correspondent Erik Mouthaan eerder al uit. "Daarom wil hij overal zijn poster ophangen en zijn naam op gebouwen zetten."
Wie was Ali Khamenei, de 86-jarige ayatollah die Iran leidde?
4. De 'as van verzet' ontmantelen
Waar deze oorlog voor Israël begon met een directe aanval op Iran, is dat al snel uitgegroeid tot een nieuw gewapend conflict met Hezbollah. Hezbollah is onderdeel van de beweging die de 'as van het verzet' wordt genoemd. Die bestaat naast Hezbollah uit meerdere milities, waaronder Hamas en de Houthi's.
Als zij door kunnen blijven gaan, komt er nooit vrede in het Midden-Oosten, zei voormalig topdiplomaat Robert Serry eerder tegen RTL Nieuws.
Hezbollah is de militante groepering in Libanon die wordt gesteund door Iran. Israël wil Hezbollah volledig ontwapenen. "De plannen liggen al lange tijd klaar en we zullen de kans grijpen", schreef de Israëlische legerleider Eyal Zamir gisteren op Telegram. "We zullen deze campagne niet alleen beëindigen met een klap voor Iran, maar ook met een verwoestende slag voor Hezbollah."
Houthi's, Hezbollah of toch Rusland: op wie kan Iran nog rekenen?
5. Minder goedkope olie voor China
Een einddoel dat wat minder belicht wordt: door Iran aan te vallen, deelt de VS ook een economische klap uit aan China. Dat land is de grootste afnemer van Iraanse olie en koopt die bovendien met een aantrekkelijke korting. Ook hebben Chinese staatsbedrijven aanzienlijke belangen in Iran, vooral in de energiesector.
Amerika ziet China als zijn grootste rivaal. Het verstoren van de oliehandel en de scheepvaart in het Midden-Oosten, drijft de prijzen op en dat schaadt de Chinese economie.
Door het conflict varen vrijwel geen schepen meer door de Straat van Hormuz, zie je in deze video:
6. Militaire macht vertonen
In diezelfde machtsstrijd met China draait het ook om de vraag: wie is de sterkste? Amerika probeert al langere tijd de wereldwijde opmars van China te frustreren. Met militaire operaties in Venezuela en nu Iran laat de VS zien waartoe het militair allemaal in staat is. "Wij hebben de besten ter wereld, en zij zullen overwinnen", zei Trump zaterdag over het Amerikaanse leger.
China zit ook zeker niet te wachten op een pro-Amerikaans bewind in Iran. Daarmee zou de Chinese regering geopolitiek gezien een interessante partner in het Midden-Oosten verliezen.
Andersom is deze Iran-oorlog natuurlijk ook een groot risico voor Amerika. Er is namelijk een reële kans dat de Amerikanen, na Irak en Afghanistan, opnieuw verzand raken in een langslepend en zeer kostbaar conflict in het Midden-Oosten.
Correspondenten: 'Trump neemt enorme gok, dit kan uitdraaien op volledige oorlog'
7. Rusland verder isoleren
Iran is ook een partner van Rusland. Beide landen worden stevig geraakt door sancties van Amerika en Europa. Ze werken daarom samen op het gebied van militaire technologie, zoals bij de ontwikkeling van drones.
De Russen hebben eerst grote aantallen drones gekocht van Iran, en vervolgens veel kennis opgedaan om deze zelf te kunnen bouwen en in te zetten tegen Oekraïne. Het verder isoleren van Rusland is dus ook een prettige bijkomstigheid voor de VS.
