Russen na aanvallen Oekraïne: 'Waarom halen ze die drones niet neer?'

Ineens waren er afgelopen donderdag dikke zwarte rookpluimen te zien boven de Russische hoofdstad: honderden Oekraïense drones kwamen door de Russische luchtverdediging heen en raakten onder meer een grote olieraffinaderij. En gisteren werden vluchten van en naar Moskou tijdelijk geschrapt omdat er weer tientallen Oekraïense drones onderweg waren. 

'Het is de hoofdstad, geen dorp!' 

De oorlog wordt steeds voelbaarder voor de Moskovieten. "Waarom moet ik hieronder lijden?", reageert een inwoner op Threads. "Waarom halen ze die drones niet neer? Waar bleef de waarschuwing? Waarom worden mijn vakantieplannen verpest?" Iemand anders schrijft: "O mijn god, waarom hebben ze Moskou aangevallen? Het is de hoofdstad, geen dorp! Wat gebeurt er allemaal?" 

Volgens Rusland-correspondent Olaf Koens zijn de reacties online wel voorzichtig. "Ik zie de onvrede ook wel op Russische sociale media, maar het niveau vind ik erg ingetogen. Het zijn vaak reacties als: 'er hangt rook boven de stad, waar komt dat vandaan'. Of: 'het stinkt buiten'."

Ook enkele bekende pro-oorlogbloggers lieten voorzichtig kritiek horen. Volgens één van hen zou het luchtverdedigingssysteem rond Moskou niet deugen. Even later verwijderde hij het bericht weer, en benadrukte dat Rusland 'nog altijd beschikt over een luchtverdedigingssysteem dat zijn gelijke niet kent in de wereld'.

Kritische reacties op de oorlog of op het Russische leger kunnen grote gevolgen hebben. "Je kan geen directe kritiek uiten", zegt Koens. "Als je onder je eigen naam die berichten deelt, heb je een kans dat je wordt opgepakt. Voor het in diskrediet brengen van het Russische leger kan je een paar jaar naar het strafkamp." 

Daarnaast denkt Koens dat het ook voor een deel in de aard van de Russen zit: "Het zit er mentaal en politiek ingebakken om je minder snel kritisch te uiten. Ze gaan ook gewoon verder met de waan van de dag. Daar is de oorlog ook op ingericht: als je in grote steden als Moskou of Sint-Petersburg woont, heb je niet op dagelijkse basis te maken met de oorlog. Daar zitten niet de soldaten die naar het front worden gestuurd. De oorlog wordt ver weg gehouden van de grote stedelijke middenklasse." 

Gebrek aan informatie

Enkele burgers doen hun beklag tegen onafhankelijke Russische media, die vanuit het buitenland verslag doen. "Het engste is de totale onwetendheid", zegt Alina, die in een buitenwijk van Moskou woont. "Als de overheid nou eens wat nieuws zou verspreiden, zou vertellen hoe ze veilig kunnen blijven tijdens een aanval, dat zou al helpen. Maar in plaats daarvan voelt het alsof ik volledig op mezelf ben aangewezen", zegt ze tegen nieuwswebsite Meduza. 

Nadezha uit Moskou maakt zich zorgen of haar kind wel veilig naar de crèche kan: "Niemand heeft het personeel voorbereid. De juf weet niet waar de schuilplaats is en zou blijkbaar ook niet weten hoe ze de kinderen eruit moet krijgen", zegt ze. 

Begin dit jaar stelden de autoriteiten grote internetblokkades in, en werd het populaire social media platform Telegram zo goed als platgelegd. Toen daar veel onvrede over kwam, werd het grotendeels teruggedraaid. Ook een geplande belastingverhoging ging onlangs na kritiek uiteindelijk niet door. Het laat zien dat het Kremlin de stemming onder de bevolking nauwlettend in de gaten houdt.