Scholieren Oekraïne vieren afstudeerfeest tussen de luchtalarmen en bombardementen

In de noordoostelijke frontstad Charkiv kwam deze week de 23-jarige geneeskundestudent Fatima Huseynova om het leven. Zij en haar vriendin Nnani Adaobi Merian waren onderweg naar een fotoshoot voor hun diploma-uitreiking, toen ze werden getroffen door een zware Russische bom.

"Iedereen was al aangekomen en wachtte op hen. Ze waren blij en hadden haast", vertellen vrienden aan Oekraïense media. Een dag vóór de diploma-uitreiking zouden de twee vriendinnen hun mooiste jurken aantrekken en op de foto gaan. Maar zover kwam het niet: Huseynova overleefde de aanval niet en haar vriendin raakte zwaargewond.

'90 procent van haar huid is verbrand'

Rector Valery Myasoedov van de universiteit waaraan ze studeerden, zegt vandaag dat Adaobi nog altijd in een kunstmatige coma wordt gehouden: "90 procent van haar huid is verbrand."

Huseynova komt uit Azerbeidzjan. Na de invasie in Oekraïne was ze daarnaartoe terug verhuisd. De afgelopen weken reisde ze speciaal terug naar Charkiv om haar diploma op te halen. Haar ouders zijn in het buitenland en proberen de begrafenis in Azerbeidzjan te regelen.
 

Tradities zijn belangrijk in Oekraïne

Dat ondanks de gevaren wordt vastgehouden aan tradities, ziet ook Chris Colijn, RTL-verslaggever vanuit Oekraïne: "Overal waar je in het land komt, gaan de tradities ondanks de oorlog door. Van Zaporizja, op iets meer dan 30 kilometer van het front, tot in Kyiv, waar ik woon, en in het verre westen van Oekraïne."

Enkele dagen geleden was Colijn nog in Zaporizja. Daar zag hij hoe jongeren het einde van het schooljaar vierden. "Net als Huseynova maakten jongeren daar foto's voor hun diploma-uitreiking. Ze droegen linten met daarop 'net afgestudeerd' en hadden zich voor de gelegenheid uitgedost. Maar nog geen tien minuten eerder waren er zware bommen gevallen. De dreiging hing voortdurend in de lucht, terwijl tieners probeerden van hun bijzondere dag te genieten."

Volgens Colijn zegt dat veel over de Oekraïense mentaliteit: "Onder Oekraïners leeft een sterk gevoel: als we ons voortdurend door angst laten leiden, kunnen we helemaal niet meer leven. Daarom willen ze ook hun diploma-uitreiking vieren, ondanks de bommen die soms vlakbij vallen."

Lege plek op de dansvloer

Ook in de hoofdstad Kyiv vinden deze dagen gala's en diploma-uitreikingen plaats. Op het Kyiv's Lyceum 237, een middelbare school in de hoofdstad kwam een van hun leerlingen op 14 mei om het leven. De 15-jarig Masha Polska werd gedood bij een Russisch bombardement. 

Dansen was haar grootste droom en ze keek enorm uit naar de wals op het eindejaarsbal. Oekraïense schoolfeesten bevatten bijna altijd een gechoreografeerde groepswals die studenten maandenlang aan het leren zijn. De jongen die haar had gevraagd voor de openingsdans, stond uiteindelijk alleen op de dansvloer om Masha te eren, schrijft de Amerikaanse krant de New York Times. Leraren en ouders die aanwezig waren, hielden een minuut stilte op het bal, voor de oorlogsslachtoffers zoals Masha. 

Dansen ondanks de luchtafweer

Hoe scholen omgaan met de dreiging verschilt. Soms wordt een feest stilgelegd en zoeken leerlingen een schuilkelder op. Maar op andere plekken gaat het programma door, zegt Colijn: "Het hangt af van de organisatie, maar overal zie je hetzelfde gevoel terug: wij willen leven en niet toegeven aan de angst."

Dat is ook te zien in de stad Poltava. Terwijl een sirene te horen is van het luchtalarm, dansen de studenten gewoon door:

Herdenken in plaats van vieren

Huseynova kwam om het leven door een Russische geleide bom. Die worden afgeworpen door gevechtsvliegtuigen die dicht bij de grens vliegen, vaak buiten het bereik van de Oekraïense luchtverdediging. Daardoor kunnen steden als Charkiv worden getroffen zonder dat de bommen eenvoudig zijn tegen te houden.

Bij een waarschuwing voor zo'n bom hebben inwoners vaak maar enkele minuten om een schuilplaats te bereiken. Via een app kunnen zij zien waar de dichtstbijzijnde schuilkelder is. Toch zoeken lang niet alle inwoners iedere keer dekking, zegt Colijn: "Die waarschuwingen komen meerdere keren per dag. Veel mensen denken: de kans dat juist ik geraakt word is klein. Maar soms heb je simpelweg pech."

Die pech had Huseynova. De medische universiteit van Charkiv besloot de diploma-uitreiking aan te passen. Er kwam een sobere ceremonie. De afgestudeerde geneeskundestudenten kwamen samen, niet om hun diploma te vieren, maar om hun omgekomen studiegenoot te herdenken.