Bestand Iran-VS wordt keer op keer geschonden: 'Dit is geen wapenstilstand'
Vannacht voerde de VS aanvallen uit op zeker negentig doelwitten binnen Iran. Iran bestookte op zijn beurt Amerikaanse bases in onder meer Bahrein, Koeweit, Qatar en Jordanië. Het is de tweede dag van Amerikaanse aanvallen op Iran, nadat Iran dinsdag aanvallen had gelanceerd op drie vrachtschepen in de Straat van Hormuz.
Trump gelooft niet meer in deal met Iran, VS valt hard aan
'Perfect bestaat niet'
Schending op schending: wat is een staakt-het-vuren eigenlijk nog waard?
Toch komt bij deze wapenstilstand veel meer kijken. Want het geldt niet alleen voor de VS en Iran, maar ook voor het conflict tussen Israël en de strijdgroep Hezbollah in Libanon. "Een incident op het ene front kan gemakkelijk schendingen op een ander front veroorzaken", vertelt Hug tegen RTL Nieuws.
"Beide partijen lijken een totale oorlog te willen vermijden, terwijl ze tegelijkertijd gecontroleerd geweld blijven gebruiken." Dat beide kanten geweld blijven gebruiken, lijkt ook een doel te dienen.
Onderhandelingspositie
Hug voegt toe: "Beide partijen denken dat ze kracht of vastberadenheid kunnen uitstralen zonder de rode lijn van de tegenstander te overschrijden" Dat speelt vooral een rol bij de onderhandelingen. De gesprekken om tot een permanent vredesakkoord te komen stonden voor morgen gepland, na de begraving van de opperste leider ayatollah Ali Khamenei vandaag.
Vooral Iran zou baat hebben bij gevechten rondom de Straat van Hormuz, zegt oud-luitenant-generaal Mart de Kruif. "Ze weten dat Trump een heleboel dingen heeft, alleen geen tijd. Want er komen tussentijdse verkiezingen aan", stelt De Kruif. Irans blokkade van de Straat van Hormuz heeft de prijs aan de pomp in de VS enorm doen stijgen, en daarmee Trumps populariteit geschaad.
"Dus als de oorlog op een lager pitje door blijft gaan is dat voor Iran geen probleem", zegt De Kruif. "Maar Trump moet dan meer inleveren aan de onderhandelingstafel."
Nieuwe Amerikaanse aanvallen op Iran, Trump dreigt met meer
Iran eist nog altijd zeggenschap over de Straat van Hormuz en wil tol heffen op schepen die door de zeestraat varen. Daar gaat Amerika niet in mee. "Zolang het potje blijft koken onder de Straat van Hormuz, wordt die handel daar redelijk slecht van", zegt De Kruif. Dat zet de VS weer onder druk. Ook in Iran speelt de binnenlandse politiek een rol. "Het regime moet ook binnenlands als sterk worden gezien om zijn machtsbasis te versterken." Zo zijn er nog steeds interne verdeeldheden daar.
Op maandag verschenen beelden op sociale media dat president Masoud Pezeshkian belaagd werd. Hij zou van het meer gematigde kamp zijn die met de VS wil onderhandelen. Op straat schreeuwde belagers 'dood aan de verzoener' tegen hem.
Op dun ijs
De Kruif is pessimistisch over het bestand. "Dit is geen wapenstilstand. Dit is een pauze in de oorlog, en dat is iets heel anders." Daarvoor zijn volgens hem concrete stappen richting vrede nodig. "Maar de echte oorzaak van het conflict is nog niet opgelost." Hij verwijst naar de eis van de VS dat Iran zijn atoomprogramma beperkt.
Hug vreest dat de schendingen tot een vicieuze spiraal kunnen leiden. "Zodra schendingen zich blijven herhalen, ontstaat een grijs gebied waarin het overtreden van het bestand onderdeel van het conflict wordt, in plaats van een uitzondering."
Trump: 'Elke keer als zij ons raken, raken wij ze twintig keer zo hard'
Want wat bij veel andere staakt-het-vurens geldt, geldt hier niet. "Er is hier geen instantie die toezicht houdt", zegt De Kruif. "Zonder hotlines, communicatielijnen, waarnemers en externe druk is een staakt-het-vuren uiteindelijk weinig meer dan een persbericht", voegt Hug toe.
"Voor zowel Teheran als Washington is de Straat van Hormuz een thermometer", vertelt Hug. "Als de scheepvaart er niet veilig is, werkt het bestand waarschijnlijk niet."
Toch zal het laatste woord bij Amerika en Iran blijven, zegt De Kruif. "Het zijn de partijen zelf die bepalen of de wapenstilstand nog bestaat."
