Faris bezorgd over geliefden in Jemen: 'Voortdurend angst en onzekerheid'

"Het is voor mij bijzonder moeilijk om deze gebeurtenissen als journalist te volgen, terwijl mijn moeder, mijn broers, mijn zussen en andere familieleden er middenin zitten", zegt Faris Alhemyari. Hij werkte jarenlang als journalist in Jemen. Vanwege zijn kritische verslaggeving over de Houthi's werd hij ernstig bedreigd. Hij raakte zelfs gewond door een aanval op hem persoonlijk. 

Uiteindelijk besloot Alhemyari te vluchten en in 2017 kwam hij in Nederland terecht. "Het gevoel dat ik mijn dierbaren niet kan beschermen, en de angst dat hen op elk moment iets kan overkomen, zijn nauwelijks in woorden te beschrijven." 

Alhemyari woont hier met zijn vrouw en drie kinderen. Op afstand en met hulp van onder andere journalisten ter plaatse, doet hij nog steeds verslag van de militaire ontwikkelingen in zijn geboorteland. "Voor mij gaat dit echter verder dan mijn werk als journalist", zegt Alhemyari. "Wat er gebeurt, raakt mij persoonlijk, menselijk en psychisch. De dagelijkse bombardementen en het geweld zijn hartverscheurend. Hetzelfde geldt voor de beelden van slachtoffers en gezinnen die op de vlucht slaan: vrouwen, kinderen en ouderen die van de ene plaats naar de andere trekken op zoek naar veiligheid, die ze nergens lijken te kunnen vinden." 

Burgeroorlog in Jemen 

Al sinds 2014 woedt er een burgeroorlog tussen Houthi's en het Jemenitische regeringsleger. In 2022 was er door bemiddeling van de Verenigde Naties een staakt-het-vuren bereikt. Sindsdien was het wat rustiger, maar door de oorlog tussen de VS en Iran is alles weer op scherp gezet. 

In eigen land maakten de Houthi's vorige maand een opmars naar de strategische zeestraat Bab al-Mandeb. Het Jemenitische regeringsleger kon hen terugdringen met hulp van Saoedische luchtaanvallen. Als reactie daarop bombardeerden de Houthi's meerdere keren de internationale luchthaven van Riyad in Saoedi-Arabië. 

De Houthi's hebben banden met Iran, Hamas in Palestina en Hezbollah in Libanon. De gezamenlijke vijanden zijn onder andere Amerika en Israël. Het Jemenitische regeringsleger wordt dan weer gesteund door Saoedi-Arabië, dat juist samenwerkt met het Westen. Door de escalatie van afgelopen weken overweegt nu ook Amerika zich in de strijd te mengen. 

Nergens veilig

Ondertussen gaat de strijd tussen de partijen in Jemen zelf in volle gang door. Momenteel zijn de Houthi's bezig de stad Taiz in te nemen, de derde grootste stad van het land. De familie van Alhemyari woont in een dorp net onder Taiz. "Voordat de Houthi's het gebied binnentrokken, had ik een lang telefoongesprek met mijn moeder", zegt hij. "Ze huilde, was bang en vroeg mij om advies of ze samen met mijn broers het huis moest verlaten. Ik adviseerde haar te blijven, omdat er in de buurt geen veilige plaatsen waren waar ze naartoe konden vluchten." 

"Ik probeerde mij tegenover hen sterk te houden. Ik gaf hun advies en zei dat ze moedig moesten blijven en niet bang moesten zijn. Maar vanbinnen was ik volledig gebroken." 

Daarna lagen de internet- en telefoonverbindingen eruit en had Alhemyari geen contact meer met zijn familie. "Ik heb een aantal bijzonder moeilijke dagen doorgemaakt, waarin ik op een gegeven moment zelfs moest huilen."   

Inmiddels heeft Alhemyari weer contact met zijn moeder. Ze zijn veilig, maar leven voortdurend in angst en onzekerheid. "Ik vind het belangrijk dat mensen in Nederland dit leed vanuit een menselijk perspectief bekijken. Jemenieten zijn niet zomaar cijfers in het nieuws. Het zijn mensen met gezinnen, dromen en een normaal leven dat ze hadden willen leiden." 

Bekijk deze unieke beelden van afgelopen week, toen de Houthi-rebellen het gebied rondom Taiz introkken.

"Normale mensen, die hier niets mee te maken hebben, lijden hier enorm onder", zegt Herman Kamphuis, die namens de organisatie ZOA in Jemen als hulpverlener werkt. "En mensen hier hebben al zo weinig." Jemen behoort tot de armste landen ter wereld. Zo'n 17 miljoen mensen hebben niet genoeg eten en zijn afhankelijk van hulp. 

Ruim 5 miljoen vluchtelingen

Kamphuis zit in de stad Aden, in gebied dat onder controle valt van het regeringsleger. ZOA is ook actief in het noorden, waar de Houthi's aan de macht zijn, maar het werk veel lastiger is. "De Houthi's worden gezien als terroristische organisatie en dus zijn grote donoren, bijvoorbeeld overheden van rijken landen, heel terughoudend." Vorig jaar werden tientallen medewerkers van de VN opgepakt en sindsdien is de VN ook niet meer actief in dit gebied.

Kamphuis merkt hoe de algehele situatie instabieler wordt en dat er nieuwe vluchtelingenstromen ontstaan. "We waren al actief in een klein vluchtelingenkamp ten westen van Aden en we proberen dat nu op te schalen." Het gaat om zo'n 200.000 mensen en dat komt bovenop de ruim 5 miljoen Jemenieten die de afgelopen jaren al ontheemd raakten en niet meer terug naar hun huis komen. Sommigen wonen al tien jaar in een vluchtelingenkamp. 

"We hadden ook wat projecten gepland staan, net onder de stad Taiz. We doen onder andere veel om de drinkwatervoorzieningen te verbeteren. Maar we kunnen nu dat gebied niet meer in, omdat de frontlinie is verschoven. En die opmars van de Houthi's is nog niet voorbij, dus het wordt spannend de komende tijd." 

Zowel Kamphuis als Alhemyari hebben weinig hoop dat de situatie op korte termijn beter wordt, zeker niet met de huidige geopolitieke verhoudingen. "Ik ben bang dat een eventuele vrede in het voordeel van de Houthi's zal uitvallen", zegt Alhemyari. "Hoop betekent voor mij dat Jemenieten niet gewend raken aan oorlog en dat de wereld hun lijden niet gaat beschouwen als een onvermijdelijk lot waaraan niets te veranderen valt."