Na het slechte wijnjaar 2024 is dit een seizoen 'uit het boekje'

"Rustig weer tijdens de bloei, een zonnige, warme zomer en een kalm najaar", blikt Manon de Boer, woordvoerder van de VNWP, terug op het afgelopen jaar. Enkele wijnmakers die laatrijpende druiven telen, kampten in het najaar met wat problemen door regenval. Toch is het grootste deel van de wijnmakers tevreden, stelt De Boer.

In 2024 was dat wel anders. Extreem weer en ziektes zorgden voor problemen. Wijnboeren in onder meer het oosten en het zuiden van het land hadden half april al te maken met stevige nachtvorst. Ook zorgde de natheid in het voorjaar voor misbloei. In Nederland werden in in dat jaar 750.000 flessen wijn geproduceerd, ongeveer een miljoen minder dan het recordjaar 2023. 

Dit jaar zag er totaal anders uit. Er was geen sprake van spanning over het weer of een bepaalde schimmelziekte, aldus Mathieu Hulst, eigenaar van de Apostelhoeve in Maastricht. Hij beschrijft het wijnjaar als "een jaar uit het boekje". Als gevolg van het warme weer startte de bloeiperiode al eind mei, wat een forse voorsprong gaf in de zomer. 

"Normaal gesproken geldt zo'n vroege start als wisselgeld voor tegenvallers in de zomer, maar die kwamen niet", zegt Hulst. Op 2 september begon de druivenpluk en nog geen maand later werden de laatste druiven binnengehaald. Het betrof het vroegste slot van de oogst ooit bij de Apostelhoeve. "Een voorbode voor een probleemloos jaar in de kelder", zegt Hulst.

Om te kunnen spreken van een goed wijnjaar gaat voor Hulst kwaliteit boven kwantiteit. "Een goede wijnboer is een liefhebber", meent hij. Wel wijst hij op het feit dat ook de rekeningen moeten worden betaald. "Een mooi evenwicht" tussen de twee is daarom van belang. "We hopen dit jaar 180.000 flessen aan de man te kunnen brengen. Dat is dik gemiddeld", zegt hij. 

De Apostelhoeve verkoopt de wijnen met name aan winkels en de horeca. Het grooste deel belandt uiteindelijk in de gastronomie van drie Michelin sterren tot en met eetcafés. De rest van de wijnen gaat naar particuliere klanten. Dankzij een agent in Italië staan de wijnen ook bij een aantal toprestaurants in Italië op de kaart. "Nederlandse wijn in Italië: het moet niet gekker worden!", zegt Hulst.

Dessertwijn 

Jules Nijst, eigenaar van Domein De Wijngaardsberg in het Limburgse dorp Ulestraten, spreekt van een "makkelijk wijnjaar". "We hebben een normale opbrengst van goede kwaliteit." Helemaal vlekkeloos ging het niet. Eén druivensoort kreeg te maken met een schimmel. Maar dat was snel opgelost, legt hij uit. 

Ook hij kon dit jaar "extreem vroeg" beginnen met oogsten, op 8 september. Op 28 september waren vrijwel alle druiven geplukt, afgezien van de druiven voor de dessertwijnen. Die moeten namelijk tot diep in de herfst blijven hangen.  

De productie van dessertwijn liet Nijst de afgelopen twee jaar aan zich voorbijgaan. In 2023 gooide de Suzuki-fruitvlieg roet in het eten en vorig jaar viel de oogst zodanig tegen dat alle druiven nodig waren voor de productie van gewone wijnen. Maar dit jaar durfde hij het weer aan.

Ook voor Nijst zijn zowel kwaliteit als kwantiteit essentieel om van een goed wijnjaar te spreken. "Bij ons staat kwaliteit op de eerste, tweede en derde plaats, gevolgd door de hoeveelheid." Dat de kwaliteit zo belangrijk is voor de wijnmaker, heeft alles te maken met het feit dat hij het van de kwaliteit moet hebben. Nederland kan namelijk moeilijk concurreren met grote spelers op het gebied van prijs vanwege de hoge grond- en arbeidskosten, legt hij uit. 

De wijnen van Domein De Wijngaardsberg zijn vooral bedoeld voor de zakelijke markt, zoals wijnimporteurs, wijnhandel en een aantal horecagelegenheden. Directe verkopen aan de consument gebeurt weinig. Het grootste deel van de wijnen wordt in Nederland verkocht. 

Doorgroeien en klimaatverandering

Momenteel vormen opschaling en klimaatverandering de grootste uitdagingen voor de Nederlandse wijnsector, stelt branchevereniging VNWP. Er is beperkte grond beschikbaar en de grond die beschikbaar is, is duur. Dat maakt het voor de kleine wijnbedrijven in Nederland lastig om snel door te groeien.

Ook klimaatverandering vraagt om de nodige aanpassingen. Volgens de VNWP komen extremen in het weer, zoals late nachtvorst, hittegolven, hagel in de zomer en extreme regenval die zorgt voor schimmeldruk, steeds vaker voor. Dat heeft impact op de teelt.

Minder drinken

De wijnmakers zeggen voorlopig geen last te hebben van het feit dat Nederlanders minder alcohol drinken. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bleek afgelopen zomer dat volwassenen vorig jaar steeds vaker voor weinig of geen alcohol kiezen.

De wijnboeren maken zich daar niet zo druk om. Hun marktaandeel is daar te klein voor, stellen ze. In Nederland worden jaarlijks zo'n 1 tot 1,5 miljoen flessen wijn per jaar gemaakt. "Voor ons als kleine wijnregio is dat minder belangrijk, maar voor de grote jongens is dit wel een punt", aldus Hulst van de Apostelhoeve. 

De VNWP voegt toe dat, hoewel Nederlanders minder alcohol drinken, ze wel steeds bewuster wijn drinken die uit de buurt komt. Ondertussen zijn enkele wijnboeren zijn zich gaan richten op alcoholvrije wijnen.