Dynamisch contract? Recordprijzen voor elektriciteit door extreme hitte
Klanten met een dynamisch energiecontract van de ANWB, Energiek of Powerpeers betalen dinsdagavond tussen 20 en 22 uur dik 80 cent per kwh. Woensdagavond gaan de tarieven nog harder omhoog in de avonduren. Op het toppunt kost een kwh stroom zelfs 1,2 euro.
Een miljoen huishoudens
Dat is nog niet eerder voorgekomen, blijkt uit data die energieadviesbedrijf 1KOMMA5 op verzoek van RTL Z heeft samengesteld. Het gaat om de tarieven die klanten daadwerkelijk betalen, inclusief vergoeding voor de leverancier, energiebelasting en btw. Er zijn ruim een miljoen huishoudens met een dynamisch contract, blijkt uit data van toezichthouder ACM. Dat komt neer op ongeveer 8 procent van de markt.
Stroomaansluiting voor huishoudens vanaf 1 juli niet vanzelfsprekend: 'Keuzes doen pijn'
De prijzen bij dit soort contracten worden per kwartier bepaald, een dag vooruit. De tarieven komen tot stand op basis van de (verwachte) vraag en aanbod op internationale beurzen. Ook hier schieten de prijzen dinsdag- en woensdagavond naar recordhoogte, blijkt uit een analyse van RTL Z. Daarvoor hebben we de prijzen in de afgelopen vier jaar (contracten met dynamische tarieven zijn pas sinds 2023 in zwang, red.) op dagen met temperaturen rond de 35 graden gecheckt.
Geen wind, centrales uit
Hoe zonnig en warm ook, de prijzen schoten niet zo hard omhoog als deze twee dagen. Terwijl de tarieven overdag juist heel laag zijn. "Overdag is er een hoop zon, maar die verliest aan kracht rond een uur of acht terwijl het bijna niet waait", legt Martien Visser uit. Hij is emeritus lector Energie & Netwerken aan de Hanzehogeschool Groningen.
Het aanbod valt dus weg, maar het verbruik niet. "Op warme dagen is er extra vraag naar stroom voor bijvoorbeeld airco's", aldus Visser. Hij krijgt bijval van ANWB-woordvoerder Jasmijn Dielesen. "Het is vraag en aanbod en 's avonds is er minder energieopwek, maar zetten mensen juist wel hun airco of ventilator aan."
Terugverdienen is lastig, maar thuisbatterijen worden steeds meer verkocht
Er speelt nog iets mee, vult Visser aan. "In de zomer zijn centrales vaak in onderhoud", zegt hij. Daarnaast staan gascentrales overdag uit omdat er toch al genoeg stroom met zon wordt opgewekt. "Het is duur om ze 's avonds op te starten." De enige manier om dan de vraag te laten dalen, is door de prijzen omhoog te schroeven, legt Visser uit.
Steeds extremer
"De piekprijzen die we nu zien, laten zien dat de energiemarkt steeds extremer wordt", legt Koen Rozendom, directeur van 1KOMMA5, uit. Hij verwacht dat dit soort grote prijsschommelingen vaker zullen voorkomen. "Dit onderstreept dat flexibiliteit steeds belangrijker wordt."
Bijvoorbeeld door je verbruik af te stemmen op het weer: je auto overdag laden en dan ook je (af)was doen. "En wellicht toch je airco uitzetten", aldus Visser. In Californië zijn op en neer schietende prijzen al een bekend fenomeen. "Daar is het altijd warm. En wij kennen het ook, maar dan in de winter. Als de zon onder is en het niet waait maar mensen wel de kachel aanzetten", besluit hij.
Het aantal dagen dat het 35 graden of warmer is in Nederland is sinds de vorige eeuw flink toegenomen. En dat is zorgelijk, vertelt klimaatjournalist Heleen Ekker in onderstaande video:
