Stormloop op aansluitingen stroomnet: 'Je krijgt een soort van hamsteren'
Netbeheerders zijn in de aanloop naar 1 juli overspoeld met aanvragen voor stroomaansluitingen voor nieuwbouwwoningen. Volgens Netbeheer Nederland kan de helft van deze 600.000 aanvragen daadwerkelijk worden ingewilligd de komende jaren. Maar niet meer dan dat: het Nederlandse stroomnet loopt over.
1. Hoe kan het dat er zoveel aanvragen zijn binnengekomen?
Dat komt door de nieuwe regels die vanaf 1 juli dit jaar zijn ingegaan. Netbeheerders hebben tot en met die datum ruimte vrij gehouden op het net voor de aansluiting van nieuwe woningen. Als in een bepaald gebied het stroomnet overvol blijkt te zijn, dan kom je op een wachtlijst terecht. Hoe hoog je op die lijst komt te staan is afhankelijk van het soort aansluiting dat is aangevraagd.
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft eind vorig jaar een lijst gepubliceerd waar volgens een prioriteringskader onderscheid wordt gemaakt afhankelijk van het doel van de aansluiting. Ziekenhuizen, brandweerkazernes en drinkwaterbedrijven krijgen voorrang boven bijvoorbeeld nieuwe woningen of scholen. Projectontwikkelaars hebben massaal een aanvraag gedaan, omdat ze niet op de wachtlijst terecht wilden komen die per 1 juli geldt.
Stroomaansluiting voor huishoudens vanaf 1 juli niet vanzelfsprekend: 'Keuzes doen pijn'
Deze 600.000 aanvragen gaan over nieuwbouwwoningen, maar de netbeheerders zien dat huishoudens en kleine bedrijven ook meer nieuwe en zwaardere aansluitingen hebben aangevraagd. Bij netbeheerder Enexis, actief in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland, zijn er voor 1 juli ruim 140.000 aanvragen binnen gekomen voor nieuwbouwwoningen.
Dit is boven op de 60.000 aanvragen van reeds bestaande huishoudens en bedrijven die een uitbreiding willen van hun huidige aansluiting. "Zo'n aanvraag kost je niets; als gevolg krijg je dus een soort van hamsteren." legt energie expert Martien Visser van de Hanze Hogeschool in Groningen uit aan RTL Z.
2. Wat gebeurt er met de aanvragen waar geen plek voor is?
Deze aanvragen komen terecht op een wachtlijst van de energiebeheerder. Enexis heeft bijvoorbeeld al aan haar klanten laten weten dat uiterlijk eind november duidelijk wordt of er ruimte is voor hun aanvraag.
De netbeheerder gaat vanaf begin 2027 ruimte op het net beetje bij beetje vrijgeven volgens de voorrangsregels van de ACM. Het is onduidelijk hoe lang het wachten zal duren, omdat het per regio sterk kan verschillen. Netbeheerder Stedin, actief in het grootste deel van de Randstad, sluit niet uit dat het zelfs jaren kan duren.
Liander, actief in onder meer Noord-Holland, Flevoland en Gelderland meldde in juni aan hun klanten dat de wachttijden sterk uiteen lopen. Volgens de netbeheerder kan de wachttijd voor een nieuwe aansluiting oplopen tot 3 jaar, maar is het bij bestaande aansluitingen eerder een kwestie van weken of maanden.
In de onderstaande video zie je hoe een overvol stroomnet nu al bedrijven belemmert:
Netbeheer Nederland benadrukt dat de komende drie jaar voldoende ruimte is op het stroomnet om ruim 300.000 nieuwe woningen aan te sluiten. Volgens de netbeheerders ligt dit in lijn met de ambities van het kabinet om jaarlijks 100.000 nieuwe woningen te bouwen.
In de praktijk ligt het aantal opgeleverde woningen flink lager. Zo zijn er volgens het CBS in 2025 slechts 69.000 nieuwbouwwoningen opgeleverd. Prognoses voor dit jaar laten zien dat het aantal nieuwbouw woningen uitkomt rond de 70 tot 80.000. Netbeheer Nederland benadrukt dan ook dat een afwijzing niet per se definitief is, omdat de landelijke situatie op het stroomnet constant aan het veranderen is.
3. Waar is er nog ruimte en waar niet?
"Waar is die ruimte op het net dan?" vraagt Fahid Minhas directeur van branchevereniging Neprom zich af. Volgens Minhas kan het misschien kloppen dat er landelijk voldoende ruimte is op papier, maar volgens projectontwikkelaars is de regionale realiteit anders. "De grootste opgave ligt met alle respect niet in Zeeland, maar bijvoorbeeld wel in Oost-Brabant rondom ASML in de regio Eindhoven en Helmond."
Het beeld dat Minhas schetst, wordt bevestigd door netbeheerder Enexis. Voor ruim 85.000 van de 140.000 aangevraagde nieuwbouwwoningen is op dit moment geen plek op het stroomnet. Aan ruim 60 procent van de aanvragen kan dus niet worden voldaan.
Vooral Oost-Brabant krijgt het te verduren, omdat 55.000 nieuwe woningen in de regio niet kunnen worden aangesloten op dit moment. Enexis topman Rutger van der Leeuw heeft laten weten dat op den duur ook deze woningen kunnen worden aangesloten op het stroomnet. Het is volgens hem alleen nog wel de vraag wanneer deze woningen kunnen worden aangesloten.
Knelpunten
Ook buiten Brabant worden de knelpunten op het net steeds zichtbaarder. Zo heeft Tenet in de provincies Utrecht, Gelderland en Flevoland eerder dit jaar al gewaarschuwd voor een volledige aansluitstop. De netbeheerders doen hun uiterste best om dat scenario te voorkomen.