Shell en Exxon trakteren zichzelf op 1,4 miljard uit kas NAM, minister eist uitleg
Het gaat om een 'aanvullende uitkering', schrijft de NAM zelf in het jaarverslag over 2025. Het Financieele Dagblad meldde de kwestie als eerste.
Vragen van minister
Inclusief de winstuitkering van dat jaar maakt de NAM daarmee in totaal 1,43 miljard euro aan dividend over aan de twee oliebedrijven. Dat is bijna 1 miljard euro meer dan de nettowinst vorig jaar. Shell en Exxon hebben ieder de helft van de NAM in handen.
De hele gang van zaken roept vragen op, reageert verantwoordelijk minister Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninksrijksrelatie, CDA) na vragen van RTL Z. "Ik ga de betrokken partijen zo spoedig mogelijk om opheldering vragen."
Superdividend
Het gevolg van het uitkeren van het superdividend is dat de NAM een stuk minder geld in kas heeft. De zogeheten solvabiliteit komt namelijk onder de 25 procent, verwacht de NAM. Het gaat dan om de verhouding tussen het totale vermogen van een bedrijf en het eigen vermogen, vaak uitgedrukt in een percentage, de zogeheten solvabiliteitsratio.
Gasruzie naar kookpunt: hoe de gasopslagen van de NAM bewust leeg werden gepompt
Deze wordt gebruikt om de 'financiële robuustheid' te meten bij bedrijven, en dus ook de NAM. Daar is het niet zomaar een cijfer. In het kader van de afwikkeling van de gaswinning in Groningen, zijn er afspraken gemaakt over de bijdrage van de NAM aan het vergoeden en repareren van de bevingsschade.
Ingewikkeld dossier
Deze afwikkeling is een ingewikkeld dossier geworden. Een waarin de staat en de oliebedrijven lijnrecht tegenover elkaar staan. Om te voorkomen dat de NAM niet genoeg geld in kas heeft om zijn aandeel in de schade te betalen, mag er geen winstuitkering aan Shell en Exxon gedaan worden als dit als gevolg heeft dat de solvabiliteit onder de 25 procent komt.
Die afspraak wordt nu dus met de voeten getreden door Shell en Exxon. Zij hebben namelijk verzocht om de extra winstuitkering, meldt de NAM. "De NAM is geen partij bij deze afspraken", schrijft het bedrijf in de verantwoording in het jaarverslag.
De NAM zit overigens sinds 2018 nagenoeg ieder jaar onder de solvabiliteitsgrens, blijkt uit een analyse van RTL Z van de jaarverslagen. In 2020 was de solvabiliteit een schamele 3,7 procent. In 2023 ging het alweer een stuk beter. En in 2024 kwam de solvabiliteit uit op een kleine 40 procent.
Drie miljard in 2025
Ruim boven de afgesproken grens uit de afspraak. Toeval of niet: over dat jaar keerde de NAM vorig jaar 3 miljard euro aan dividend uit aan de twee eigenaren. Het gevolg: de solvabiliteit ligt met 25,7 procent net boven de grens.
En duikt er met het superdividend over 2025 vermoedelijk onder. Wel is afgesproken dat de NAM het geld direct kan terugvragen als daar behoefte aan is. Dit recht geldt overigens niet onbeperkt: de NAM kan dit tot en met september 2031 doen.
Straat van Hormuz met succes omzeild, maar oliecrisis is nog niet voorbij
Dat de NAM aangeeft voldoende geld in kas te hebben om alle rekeningen te betalen, neemt hij ter kennisgeving aan. "Maar voor de toekomst maak ik mij zeker zorgen."
Shell: NAM blijft financieel robuust
Volgens Shell is dat niet nodig. Een woordvoerder van Shell wijst bij naar de steun van de aandeelhouders in de vorm van garanties en de mogelijkheid voor NAM om geld te lenen als dat nodig is. "NAM is en blijft financieel robuust en haar kaspositie blijft toereikend voor het dekken van toekomstige verplichtingen", zegt hij. Het geld kan Shell goed gebruiken om te investeren in andere projecten, legt hij verder nog uit.
Winst Shell explodeert tot 8,6 miljard euro door oorlog in Midden-Oosten
Shell laat ook nog doorschemeren dat de extra uitkering past in de al jarenlang slepende afwikkeling van het gaswinningsdossier. "Verder hebben we (...) altijd aangegeven graag tot een finale, allesomvattende oplossing te komen met de overheid", meldt het bedrijf. "Dat is voor alle partijen beter dan een escalerende juridische strijd die haaks staat op de noodzaak om in geopolitiek onrustige tijden juist samen te werken."
Dat bovenstaande wens zich wellicht niet verhoudt tot het schenden van een eerder gemaakte afspraak, is volgens Shell niet het geval. "Deze distributie staat zo’n oplossing zeker niet in de weg", reageert de woordvoerder op een vraag hierover.
Escalatie
Op het ministerie denkt men daar heel anders over. "Als er aanleiding voor is, ga ik weer naar het scheidsgerecht. Dat is altijd mogelijk, ook met terugwerkende kracht, mocht NAM niet meer aan haar verplichtingen kunnen voldoen", laat Heerma weten. "Ik zet alle juridische middelen in die nodig zijn om deze procedures goed te kunnen voeren."
NAM probeert zich onder 1,3 miljard euro aan aardbevingsschade uit te wurmen
Er worden al tal van procedures gevoerd over onder meer de bijdrage van de NAM aan het herstellen van de schade. De oliereuzen gaan tot het uiterste om zo min mogelijk te betalen, meldde RTL Nieuws eerder dit jaar.
Daarnaast werden de gasopslagen van de NAM zo leeg mogelijk gepompt voordat deze werden overgedragen aan EBN. Dat is het staatsbedrijf dat is belast met het vullen van de gasvoorraden.
Het kabinet houdt de gaskraan in Groningen dicht, maar er zijn nog honderden andere ongebruikte gasvelden. In de video hieronder vertellen we je waar ze liggen en hoeveel er nog in zit:
