Nederland wil afgewezen asielzoekers mogelijk wegsturen naar Kenia en Rwanda

Volgens betrokkenen zijn de plannen met de Afrikaanse landen in de verkennende fase. Diplomatiek en ambtelijk wordt bekeken wat de opties zijn. 

Kopgroep van de EU

Nederland zit in een kopgroep van de Europese Unie samen met Duitsland, Oostenrijk, Denemarken en Griekenland. Deze landen kijken welk land aan de randen van Europa het meest geschikt is om uitgeprocedeerde asielzoekers op te vangen. 

Uit een eerste inventarisatie blijkt dat Kenia het meest voor de hand ligt, melden ingewijden. Kenia is een relatief welvarend land in Afrika, en ook de politieke situatie is redelijk stabiel. Daarnaast kijkt Nederland samen met de kopgroep naar Rwanda. Maar over dat land zijn zorgen over de mensenrechten. Een andere optie die de kopgroep onderzoekt is Benin, in West-Afrika. Maar daar moeten de gesprekken nog mee beginnen. In Europese verslagen over de inventarisatie wordt ook gesproken over Oezbekistan en Ghana, maar wat de status van de contacten is, is onduidelijk. 

Definitief besluit

De ministers die hierbij betrokken zijn worden hier binnenkort over bijgepraat. Dan zal ook verder besloten worden welke richting Nederland opgaat. Het doel is om voor het einde van het jaar een definitieve beslissing te nemen. Of de afspraak dan gaat gelden voor alleen de vijf landen uit de kopgroep of voor alle EU-lidstaten, is nog niet zeker. 

De officiële lijn van het kabinet over de plek van deze terugkeerhubs is dat er 'gezien de diplomatieke vertrouwelijkheid van dit proces, het kabinet geen uitspraken kan doen over partners die overwogen worden'. 

Terugkeerhub

Het uitzetten van afgewezen asielzoekers is een van de zaken waarop Europa maar geen grip krijgt. Daarom werd de terugkeerhub bedacht. Het gaat om centra in landen buiten de EU, waar mensen die definitief te horen hebben gekregen dat ze niet mogen blijven, naartoe kunnen worden gestuurd. Ze blijven daar in afwachting van verdere terugkeer naar het land van herkomst.

Probleem hierbij tot nu toe was de uitvoering, want naar welk land kunnen deze mensen gaan. Volgens de Europese Commissie moeten zulke afspraken voldoen aan internationale mensenrechtennormen en moet het een politiek stabiel land zijn.

Kritiek op terugkeerhubs

Het bleek tot nu toe lastig om een geschikt land te vinden. Nederland had onder het vorige kabinet Oeganda op het oog, om een terugkeerhub te starten. Maar daar kwam kritiek op van mensenrechten- en vluchtelingenorganisaties vanwege onder andere de strenge anti-lhbtiq-wetgeving in het land. Ook binnen het huidige kabinet ligt dit gevoelig. Nadat de verkiezingen voor onstabiliteit in het land hadden gezorgd, besloot het kabinet daarom de gesprekken met Oeganda 'on hold' te zetten.

Denemarken probeerde afspraken te maken met Rwanda, maar werd teruggefloten door de rechter.

Nieuwe terugkeerafspraken

Twee weken geleden bereikten de lidstaten van de EU overeenstemming over de terugkeerverordening, die ervoor moet zorgen dat mensen ook daadwerkelijk terugkeren. Het sturen van mensen naar een terugkeerhub kan binnen die afspraken meteen ingaan. Hoeveel mensen er uiteindelijk naar zo'n terugkeerhub gestuurd gaan worden, is nog onbekend. 

Het Europees Migratiepact is net ingegaan, bekijk hier hoe dat werkt: