Alleenstaande minderjarige asielzoekers relatief vaak verdacht van misdrijf

In absolute aantallen stelde de politie vorig jaar 7515 keer een proces verbaal op van een misdrijf waarvan een asielzoeker werd verdacht. Dat is bijna een kwart meer dan een jaar eerder. Omdat het aantal mensen in de asielopvang ook met 6 procent toenam, schrijft het WODC dat op basis van deze gegevens niet is vast te stellen waar de stijging van het aantal misdrijven aan toe te schrijven is. 

Onderzoeker Sanne Noyon: 'Ik denk dat het belangrijk is dat we ons realiseren dat het om een kleine groep gaat. Dat is misschien niet het beeld dat blijft hangen als je kijkt wat er allemaal in het nieuws komt. Maar het is een kleine minderheid van de COA-bewoners die in contact komt met de politie.'

De meeste incidenten vinden plaats op de opvanglocaties zelf. In het totaal zaten er vorig jaar 112.745 personen in een opvang van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Dat waren er nog nooit zoveel. Ruim 1 op de tien asielzoekers die daar wordt opgevangen was vorig jaar op de locatie betrokken bij een agressie- of geweldsincident. Het COA registreerde 17.750 keer een incident. Het gaat ook om mensen die dreigen zelfmoord te plegen of zeggen zichzelf iets te willen aandoen. Een jaar eerder waren dat 16.740 gevallen.

Winkeldiefstal meest voorkomend

De meeste verdachtenregistraties buiten de opvang (64 procent) waren vermogensdelicten, waarvan winkeldiefstal de meest voorkomende is. In 16 procent van de gevallen ging het om een gewelds- of seksueel misdrijf. In 15 procent van de gevallen om vernieling of misdraging tegen de openbare orde. Er werd zeven keer een asielzoeker verdacht van een levensmisdrijf zoals moord of doodslag.

Meeste overlastgevers uit veilige landen

Marokkanen, Algerijnen en Tunesiërs zijn sterk oververtegenwoordigd in de incidenten. 33 procent van alle Algerijnse COA-bewoners was betrokken bij een incident, en 31 procent van de Marokkaanse bewoners. Op de derde plaats staan asielzoekers uit Tunesië met 25 procent. Het WODC schrijft in algemene zin dat jonge mannen relatief vaak verdacht worden van een misdrijf, net als asielzoekers met weinig kans op een verblijfsvergunning. 

Noyon: "Het zijn veel mensen die afkomstig zijn uit Noord-Afrika. Voornamelijk landen van waaruit mensen een lage kans hebben om hier een asielvergunning te krijgen."

Opvallend veel alleenstaande minderjarige asielzoekers 

Opvallend is dat relatief veel alleenstaande minderjarige asielzoekers (amv’ers) verdacht werden van een misdrijf, namelijk 8 procent. Ook is bijna een derde van deze groep op de locatie wel eens betrokken geweest bij een incident. Het WODC denkt dat het komt omdat er meer toezicht is op AMV-locaties waar zij worden opgevangen, waardoor incidenten vaker opgemerkt en geregistreerd worden. Ook kan het zijn dat het ligt aan de achtergrond van alleenstaande minder jarigen of de omstandigheden op de locatie. 

Noyon: "Het zijn voornamelijk jongens in de puberleeftijd, vijftien tot achttien jaar. Dat is een groep die ook qua leeftijd wel de grenzen opzoekt. En we weten over het algemeen dat de combinatie van een jonge leeftijd en man zijn, een grotere kans geeft om crimineel gedrag te vertonen. Tel daarbij op dat het pubers zonder ouders zijn die veel hebben meegemaakt. Dat praat het niet goed, maar het is wel een groep die veel begeleiding nodig heeft om niet het verkeerde pad op te gaan."

Burgemeesters van bijvoorbeeld Utrecht en Groningen trokken eerder aan de bel over overlast door deze groep jonge asielzoekers. In Utrecht ging het bijvoorbeeld om een groep Syrische jongens die overlast veroorzaakte. Ze kwamen samen rondom stations en intimideerde reizigers, waren betrokken bij vechtpartijen en waren actief als zakkenrollers en winkeldieven.

"Het is ingewikkeld", zegt onderzoeker Noyon, "dat er zoveel aandacht is voor de criminaliteit van deze kleine groep. Het maakt het moeilijker voor het COA om locaties te vinden waar ze kunnen verblijven. Daardoor wordt het ook moeilijker om goeie begeleiding te geven aan deze groep die dat juist zo hard nodig heeft om te voorkomen dat ze het verkeerde pad opgaan."