Zorgen en somberheid onder veehouders over stikstofplannen kabinet
"Vooral de nieuwe stikstofnormen voor melkveehouders lijken moeilijk haalbaar", zegt RTL-opiniepeiler Gijs Rademaker. Het kabinet wil de hoeveelheid ammoniak die melkveebedrijven mogen uitstoten verder beperken.
Zes op de tien ondervraagde melkveehouders denken dat ze niet aan die strengere norm kunnen voldoen. Slechts 4 procent verwacht dat zonder grote aanpassingen te kunnen. Een vijfde denkt dat dat alleen lukt met extra investeringen.
Ook boerin Maaike ziet het somber in. "Elke vier jaar andere regels", zegt ze over het kabinet. "Voor hun is het een baantje, voor ons is het ons leven." Je ziet haar verhaal in deze video:
Voldoen aan de eisen van het kabinet kan grote financiële gevolgen hebben, waarschuwen boeren in het onderzoek van RTL Nieuws en vakblad Boerderij. "Wij zullen ruim 2,1 miljoen moeten investeren, dat is een verdubbeling van onze hypotheek, maar we gaan door voor de opvolging", schrijft een veehouder. Een ander ziet weinig mogelijkheden: "Financieel is er geen ruimte om investeringen te doen die niet terugverdiend worden."
Wel bereid tot maatregelen, niet tot krimp
Boeren wijzen niet iedere voorgestelde maatregel af. Zo is 63 procent eventueel bereid te investeren in technieken die de uitstoot verminderen. Ook staat bijna driekwart open voor minder eiwitrijk veevoer, waarmee de uitstoot van ammoniak kan worden beperkt.
"Maar het is maar de vraag of zulke maatregelen voldoende zouden zijn", zegt Rademaker. "Het kabinet zet ook in op maatregelen die de veestapel kunnen verkleinen. Daar zit de weerstand: slechts 3 procent van de boeren wil minder vee gaan houden, nog eens 16 procent overweegt dat. De rest wil daar niet aan, of zegt: 'met minder vee red ik het financieel niet'."
Uit eerder onderzoek van het RTL Nieuwspanel onder Nederlanders, bleek dat de helft vindt dat de veestapel structureel kleiner moet worden. "Maar het is juist die oplossing waar boeren nauwelijks toe bereid zijn."
Wat meespeelt is dat het vertrouwen van boeren in de overheid bijzonder laag is. Zo'n één op de 20 boeren (6 procent) heeft vertrouwen in het huidige kabinet, in landbouwminister Jaimi van Essen is dat niet veel hoger (7 procent).
Boeren twijfelen of stikstofregels langere tijd blijven gelden
"Dit kabinet heeft zich met deze plannen natuurlijk niet geliefd gemaakt bij boeren", zegt Rademaker. "Maar het gebrek aan vertrouwen gaat verder: het gaat ook over continuïteit van beleid." Maar liefst 93 procent heeft geen vertrouwen dat de nieuwe stikstofregels langere tijd blijven gelden, zodat boeren daarop hun investeringen kunnen baseren. "Als je niet weet of de regels over een paar jaar nog hetzelfde zijn, waarom zou je dan grote investeringen doen?"
Druk op landbouwminister neemt toe
"De politieke druk op landbouwminister Jaimi van Essen neemt toe. Nadat voor de zomer de stikstofplannen op hoofdlijnen zijn gepresenteerd, komt het nu aan op de uitwerking", zegt politiek verslaggever Pieter Munnik.
"Het kabinet zoekt voor de plannen breed draagvlak, en zit daarvoor regelmatig aan tafel met boerenorganisaties LTO en NAJK, maar die hebben deze zomer al gezegd dat zij verbeteringen willen zien. Na deze bar lage vertrouwenscijfers zal die roep vermoedelijk alleen maar luider klinken. Ook het CDA zal er met argusogen naar kijken: voor de regeringspartij is het van groot belang dat de boerenorganisaties aan tafel blijven."
"Toch lijkt er niet veel speelruimte: het minderheidskabinet lijkt de nodige meerderheid voor de stikstofplannen te kunnen vinden via PRO. Maar die partij heeft al gezegd hun steun te zullen intrekken mochten de plannen toch worden afgezwakt. Aan de D66-landbouwminister de lastige taak om hier de balans tussen te vinden. Eind oktober presenteert hij een eerste spoedwet, in 2027 volgt meer wetgeving, onder meer voor extra strenge stikstofzones rondom 100 natuurgebieden. Ook dat zal niet zonder slag of stoot gaan."
De onvrede kan de komende tijd opnieuw tot boerenprotesten leiden. De meeste boeren in het onderzoek (67 procent) vinden wel dat acties publieksvriendelijk moeten blijven. Tegelijkertijd is er een harde kern van boeren die verder wil gaan: volgens 1 op de 5 is ook 'intimidatie van politici en autoriteiten' daarbij geoorloofd.
"Ik zie in het onderzoek een grote groep boeren die het gevoel heeft dat bijna alles geoorloofd is, omdat het om hun bestaan gaat", zegt Rademaker. Iets dat door veel burgers in onze onderzoeken overigens sterk wordt afgekeurd: tweederde is tegen snelwegblokkades van boeren. Zeven op de tien mensen vinden dat boeren die de wet overtreden, opgepakt en bestraft moeten worden."
Wie komen op voor de boeren?
Wie zien de boeren nog als hun voornaamste vertegenwoordigers in de politiek en de maatschappij? BBB, SGP en FVD worden door boeren als belangrijkste politieke partijen genoemd. Het CDA, vroeger een belangrijke partij voor boeren, wordt nog maar door 6 procent van de boeren genoemd. De VVD blijft steken op 2 procent. Als het gaat om boerenorganisaties, hebben de ondervraagde boeren vooral vertrouwen in Agractie (34 procent) en LTO (19 procent). Farmers Defence Force haalt 9 procent.
Verantwoording
Het onderzoek is uitgevoerd door RTL Nieuws in samenwerking met vakblad Boerderij van 18 september tot en met 5 oktober 2026. Boeren zijn benaderd via mail en een pop-up op de site van Boerderij. 578 veehouders deden mee. De verdeling naar provincie is zeer in lijn met de verdeling in Nederland (bron: CBS). Ook het type bedrijf (melkvee, pluimvee, etc) is in grote lijnen vergelijkbaar met de verdeling in Nederland. Enkele vragen zijn in 2020 ook gesteld aan leden van Boerderij in samenwerking met 1Vandaag.