Oekraïne sluit defensiedeals met Golfstaten: 'Hebben oorlogservaring die niemand heeft'

Gemaakt in Oekraïne én getest op het slagveld. Zo kondigde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky afgelopen najaar al aan dat zijn land klaar was voor de export van wapens naar andere landen. Tot dat moment was het juist Oekraïne zelf dat andere landen - waar het maar kon - om wapens en militaire hulp vroeg.

Maar de rollen zijn nu omgedraaid. Een groeiende groep landen wil maar al te graag gebruikmaken van de militaire ervaring van Oekraïne, dat zich al ruim vier jaar moet verdedigen tegen Rusland. Er is vooral interesse in de waardevolle kennis van drones en luchtafweer die de Oekraïners in die jaren hebben opgedaan.

"Ze hebben kennis en ervaring opgebouwd die niemand heeft", zegt voormalig luitenant-generaal Mart de Kruif. "Oekraïne is in die zin uniek in de wereld, en dat exporteren ze. Het is heel slim dat Zelensky dit doet."

De Oekraïense president ondertekende de drie defensiedeals dit weekend tijdens zijn rondreis door de Golfregio. Het gaat om tienjarige overeenkomsten met Qatar, Saoedie-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Daar komen mogelijk Jordanië en Koeweit nog bij.

"Dit zijn historische overeenkomsten", zei Zelensky bij terugkomst. "We exporteren onze defensiesystemen, de vaardigheden van onze soldaten en de kennis van onze staat." 

In een WhatsApp-chat met journalisten bevestigde hij dat ook de Oekraïense onderwaterdrones onderdeel uitmaken van de overeenkomsten. 

Kamikaze-drones

De landen die met Oekraïne in zee gaan, hebben allemaal te maken met Iraanse raketten en kamikaze-drones. Deze zogeheten Shahed-drones werden oorspronkelijk in Iran ontwikkeld, dat de technologie vervolgens met Rusland deelde. Naar schatting produceren de Russen maandelijks vier- tot vijfduizend van dit type onbemande vliegtuigen.

De Golfstaten halen zulke drones tot nog toe vooral neer met peperdure Patriot- en THAAD-onderscheppingsraketten. Zo kost een Patriot-raket bijna 4 miljoen dollar, terwijl Oekraïne zijn expertise in het neerhalen van drones aanbiedt voor zo'n 2000 dollar per stuk.

Oekraïne deelt zijn uitgebreide kennis van drone-aanvallen al wat langer. Zelensky zei twee weken geleden dat 201 Oekraïense experts op het vlak van dronebestrijding naar het Midden-Oosten waren gestuurd.

"Ze zijn inmiddels een specialist in luchtafweer en dan met name tegen relatief goedkope drones en ballistische raketten en kruisraketten", zegt De Kruif. "Ze zijn inmiddels zo ver dat ze drie van de vier drones kunnen neerhalen, bij de frontlinie en ook de drones die veel verder gaan. Ze zijn daar buitengewoon creatief in."

De defensiedeals zouden volgens Zelensky 'miljarden' waard zijn. Het is geld dat het financieel noodlijdende Oekraïne goed kan gebruiken. Maar misschien wel belangrijker dan deze commerciële waarde, kan het Oekraïne ook nieuwe strategische bondgenoten opleveren voor de langere termijn. Zo heeft het land er nu al drie bondgenoten in het Midden-Oosten bij als gevolg van de Iran-oorlog.

'Onverwacht voordeel'

"Het is een onverwacht voordeel voor Oekraïne" zegt Oekraïne-correspondent Chris Colijn vanuit Kyiv. "Het is de eerste keer dat Oekraïne serieus wapens gaat exporteren in de afgelopen vier jaar. Hun drone-onderscheppers zijn goedkoper dan die van de VS. Ze hebben een goede positie op de markt."

Daarbij gaat het volgens hem niet alleen om puur geld verdienen. Maar ook de manier waarop het land zich op het wereldtoneel presenteert als wapenexporteur. "Dat is hartstikke goed voor hun status in het buitenland. Ze zijn nu een keer niet de partij die vraagt om hulp, maar die hulp geeft. Dat is echt wel een groot verschil voor de Oekraïeners."

Ondertussen wordt Oekraïne ook zelf nog altijd voortdurend aangevallen. Rusland vuurde in februari ruim 5000 drones en 288 raketten af op Oekraïne - het hoogste aantal binnen een maand in zeker drie jaar tijd. 

Vergeldingsacties

Andersom voert Oekraïne met drones aanvallen uit op Russische olieraffinaderijen, havens en andere infrastructuur. Die vergeldingsacties zijn bedoeld om de Russische economie te verzwakken, vooral omdat olie‑inkomsten cruciaal zijn voor de financiering van Poetins oorlog.

In een museum in Groenlo kunnen bezoekers zelf drones bouwen, die daadwerkelijk worden ingezet door Oekraïne. In deze video zie je hoe dat in zijn werk gaat: