Luchtverdediging Oekraïne blijkt goed én goedkoop middel tegen raketten Iran

"In Kyiv heerst een enorme drukte. De hotels zitten vol met buitenlanders die ineens geïnteresseerd zijn in onze defensietechnologie op het gebied van drones. Het lijkt wel goudkoorts", schrijft Ihor Loetsenko, een Oekraïense commandant van een drone-eenheid, op Facebook. "Als het gaat om anti-droneluchtverdediging, bedoeld om zogenaamde diepe aanvallen van Russische drones tegen te gaan, zijn we ongeëvenaard."

Iran valt vijanden aan met dezelfde drones die Rusland gebruikt om Oekraïense steden, energiecentrales en militaire voorzieningen elke nacht te bestoken. In de afgelopen weken vuurde Iran ruim 2.500 drones af op andere landen en steden in de regio. Het gaat om wapens die inslaan op hun doel, en dus eenmalig worden gebruikt.

In de onderstaande video zie je hoe een Iraanse drone inslaat op de internationale luchthaven van Dubai.

Deze zogeheten Shahed-drones werden eerst in Iran ontwikkeld, dat de technologie vervolgens met Rusland deelde. Naar schatting produceren de Russen maandelijks vier- tot vijfduizend van zulke onbemande vliegtuigen, in verschillende uitvoeringen. Uit onderzoek van RTL Nieuws blijkt dat er regelmatig Nederlandse chips worden gevonden in deze drones.

Iran gebruikt vooral de Shahed-136, een specifieke soort van Shahed. Naar schatting kost zo'n drone tussen de 17.000 en 43.000 euro om te produceren. De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth zei eerder deze maand dag 'kosten noch moeite worden gespaard' om de Iraanse drones uit te schakelen.

Hegseth zegt het niet nadrukkelijk, maar Amerikaanse en internationale media vermoeden dat de VS in sommige gevallen Patriot-luchtafweerraketten gebruiken om de Shaheds neer te schieten. Patriots worden gezien als de beste luchtafweersystemen, maar elke verdedigingsraket kost ongeveer 115 keer zoveel als een Shahed.

The New York Times noemt de uitspraak van Hegseth 'een erkenning van de wiskundige uitdaging' waar Amerika tegenaan loopt. Het Amerikaanse leger zou naast Patriots ook goedkopere middelen gebruiken, schrijft de krant, maar die zijn alsnog vier keer zo duur als een Shahed.

Oekraïne heeft jarenlange ervaring met het uitschakelen van Shahed-drones, en Oekraïense experts kunnen inmiddels goed inspelen op de technische veranderingen die Rusland doorvoert. Daarom hebben Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Qatar en Koeweit allemaal al aangeklopt voor hulp bij hun luchtverdediging.

"Fundamenteel verschillen de Russische en Iraanse drones niet veel van elkaar", zegt militair expert Oleksandr Kovalenko van de Oekraïense denktank Sprotyv tegen RTL Nieuws. "Maar de Russen blijven hun Shaheds voortdurend aanpassen, in tegenstelling tot de Iraniërs."

"Als het lukt om een effectieve aanpassing door te voeren, geven de Russen die informatie door aan de Iraniërs, die de wijzigingen integreren als ze die nuttig vinden."

Kyiv gebruikt nu vaak zogeheten 'onderscheppingsdrones', ook wel interceptors genoemd. Dat zijn kleine onbemande vliegtuigjes die doorgaans in de lucht jagen op vijandige drones, en er hard tegenaan botsen. Er vindt een explosie plaats in de lucht, waardoor een Shahed wordt uitgeschakeld.

De opperbevelhebber van het Oekraïense leger zegt dat zijn land in februari 1500 Shahed-drones heeft uitgeschakeld met interceptors. Deze verdedigingsmiddelen kosten tussen de 2600 en 4300 euro om te maken, ongeveer een tiende van de prijs van een Shahed. Daarmee zijn ze bijzonder kosteneffectief.

'Enorme deals'

Oekraïne zou 'enorme deals' voorbereiden om interceptors te verkopen in het Midden-Oosten, en heeft ook al experts gestuurd die helpen met het gebruik van de interceptors.

Zeker twee Oekraïense fabrikanten, SkyFall en Wild Hornets, kunnen sinds kort meer onderscheppingsdrones produceren dan Oekraïne nodig heeft. Daardoor is er ruimte om te exporteren. "Het bedrijf staat klaar om alle nodige hulp te bieden zodra we groen licht krijgen van onze regering", zegt een vertegenwoordiger van SkyFall tegen persbureau Reuters.

Dat groene licht lijkt er te komen. President Zelensky zei op dinsdag dat er 201 Oekraïense instructeurs naar het Midden-Oosten en de Golfregio zijn gestuurd. "Dit zijn militaire experts, zij weten hoe ze kunnen helpen om tegen zulke drones te verdedigen."

"Dit zijn in de eerste plaats mensen die verstand hebben van de besturing van onderscheppingsdrones en die de kenmerken ervan kennen", vertelt Kovalenko. Hij vertelt dat de Oekraïners hun kennis delen en mensen opleiden in het gebruik van interceptors.

Daarnaast gaan ze berekenen hoeveel onderscheppingsdrones elk land nodig heeft om de Iraanse drones het hoofd te bieden. "Ze moeten behoorlijk veel werk verzetten, nog bovenop het opleiden van personeel", zegt Kovalenko.

"Het gaat uiteindelijk om de integratie van Oekraïense luchtverdediging, specifiek op korte afstand, in de luchtverdedigingssystemen van Saoedi-Arabië, Bahrein, Qatar, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten. Uiteraard heeft elk land zijn eigen specifieke kenmerken."

Trump heeft geen interesse

In het Midden-Oosten is er veel interesse in Oekraïense verdedigingsmiddelen, maar niet iedereen wil investeren in deze goedkope oplossing. "Wij hebben hun hulp niet nodig bij drone-verdediging", zei de Amerikaanse president Trump afgelopen weekend in een interview met Fox News. "Wij weten meer over drones dan iedereen." Kort daarna zei Trump in een interview met het Amerikaanse NBC News dat Zelensky 'de laatste persoon is van wie wij hulp nodig hebben'.

Amerika's bondgenoot Israël lijkt wel geïnteresseerd in de Oekraïense technologie, en premier Netanyahu zou hebben gevraagd om een gesprek over het onderwerp. Maar voor zover bekend heeft Oekraïne nog geen experts naar Israël gestuurd.

Naast Oekraïne werken ook andere landen aan de ontwikkeling van onderscheppingsdrones. In de onderstaande video laat verslaggever Fabio Bravo Rebolledo een Nederlandse interceptor zien, die wordt getest voor gebruik in Oekraïne.