Oekraïne vreest weer zware winter door Russische aanvallen: 'Kyiv kan onleefbaar worden'

Afgelopen nacht was het weer raak: Rusland bestookte Oekraïne urenlang met raketten en drones. Vooral energievoorzieningen in Kyiv en omgeving werden geraakt. Volgens de Oekraïense president Zelensky zitten 600.000 mensen in de hoofdstad door dit soort aanvallen zonder stroom.

Een paar dagen geleden kondigde de Amerikaanse president Trump aan dat Rusland had toegezegd geen aanvallen meer uit te voeren op de energiesector in Oekraïne, maar volgens de regering in Kyiv gaan die desondanks onverminderd verder.

'Alleen maar meer weerstand'

Nu is het weer nog redelijk zacht, in de winter kan het er ontzettend koud worden. Denk aan uitschieters van 20 graden onder nul. Rusland probeert al sinds het begin van de grootschalige invasie in 2022 om Oekraïners in de kou te zetten, hopend dat het hun wil om te vechten zal breken.

"Dit is niet een manier om de oorlog te eindigen", zegt defensiespecialist Patrick Bolder. "Het leidt alleen maar tot meer weerstand. Bovendien is het gebrek aan energie in huishoudens volgens mij niet het grootste probleem. Veel mensen en bedrijven hebben generatoren en lossen zo een gebrek aan stroom op."

Verslaggever Chris Colijn, die in Kyiv woont, heeft door de grote aanval een zware nacht gehad. "Dan word ik wakker van een knal en ga ik in de badkamer zitten, want daar zijn geen ramen. Dan kun je in ieder geval niet gewond raken door glasscherven. Vannacht moest ik zo drie keer uit bed", vertelt hij over de telefoon.

Powerstation

"Tijd om naar een schuilkelder te lopen is er niet, omdat de waarschuwingstijd afgelopen nacht minder dan een minuut was. Als het weer rustiger wordt, ga ik terug naar bed, in de hoop dat er geen nieuwe aanvallen komen."

Colijn ziet in Kyiv tegelijkertijd waar de grenzen van die zelfredzaamheid liggen. Zelf is hij ook bezig met voorbereidingen voor de aankomende winter. "Ik heb een powerstation, een soort grote powerbank waar je koelkast een paar uurtjes op kan draaien, die de lampen aan kan houden en waar je een telefoon mee kunt opladen. En ik heb een Starlink-ontvanger gekocht. Bij de winkel zeiden ze dat die twee dingen als warme broodjes over de toonbank gaan."

Maar een powerstation is duur: zo'n apparaat kost al gauw 700 euro. En dat kunnen niet alle Oekraïners betalen. "Bovendien hebben veel steden een gecentraliseerde verwarming, als burger kun je dan niet zelf kiezen wanneer je de verwarming aanzet. Als die uit staat, zitten duizenden mensen in de kou."

Colijn noemt een voorbeeld: "Als het buiten 5 graden is en je moet een week zonder verwarming, is dat vervelend maar niet desastreus. Vorige winter vroor het 20 graden en duurde het soms twee weken. Dan bevriezen je waterleidingen en zit je in grote problemen. Nu heb ik nog zo'n 20 uur stroom per dag, vorige winter was dat soms maar twee, drie uurtjes. Dat is pittig."

Colijn hoort veel Oekraïners om zich heen erover praten. Of ze niet toch ergens anders moeten overwinteren. "Mensen maken zich zorgen. Ik merk het ook bij vrienden die plannen maken om elders te overwinteren, of bedrijven die hotels in het westen van het land boeken voor hun werknemers, waar het vermoedelijk beter zou zijn."

Hoe zwaar de winter precies wordt, hangt volgens Bolder af van de weersomstandigheden. Maar stroom en verwarming zijn niet de enige zorgen. Ook de watervoorziening kan in de problemen komen. "Als dat uitvalt, heeft Oekraïne een groot probleem: dan krijg je kans op ziektes zoals cholera en allerlei andere ellende", zegt hij.

Ook de watervoorziening dreigt namelijk een doelwit van Rusland te worden. In een onderschept Russisch plan dat The New York Times inzag, worden onder meer pompstations en afvalwaterzuiveringsinstallaties genoemd als mogelijke doelwitten.

Dat is in Kyiv momenteel een van de meest voorkomende gespreksonderwerpen, zegt Colijn. "Uit de kraan drinken kan hier niet veilig, drinkwater kopen mensen in flessen. Maar nu heb ik bijvoorbeeld ook een voorraad van 20 liter klaarstaan om bijvoorbeeld mee te wassen en het toilet door te spoelen. Vorige winter viel het stromend water ook al regelmatig weg, maar de verwachting is dat het dit jaar nog veel vaker gebeurt, vanwege de vele gerichte aanvallen."

"Oekraïners kunnen dit allemaal lang volhouden, het zal hun wil om te vechten niet breken. Maar Kyiv zou nog weleens onleefbaar kunnen worden", zegt Colijn. Volgens hem komt er misschien wel een nieuwe vluchtelingenstroom op gang.

Maar opgeven? "Nooit", zegt Colijn. "Er lijkt een soort onbegrip bij de Russen, dat ze denken dat als zij lang genoeg doorgaan, Oekraïners wel op zullen geven. Maar dat is niet zo. Bij elke raketaanval wordt de woede hier alleen maar groter. Mensen willen zich niet overgeven aan een vijand die zo te werk gaat."

De Russische aanvallen richten zich al jaren op doelwitten die burgers treffen. Behalve de energiesector zijn ook burgers direct het doelwit, zoals de aanval op deze bus weer eens duidelijk maakte: