Zelensky voelt zich verraden door Trump: staat het bondgenootschap onder druk?

Het is een nieuwe vertrouwensbreuk in een verhouding die al langer onder druk staat, zegt Oekraïne-verslaggever Chris Colijn. "Oekraïners voelen zich niet voor de eerste keer verraden door de VS. Een erg pro-Russisch 28-puntenplan voor vrede, het tijdelijk stopzetten van sancties op Russische olie en beperkingen op de levering van luchtverdedigingsonderdelen: de VS is al jaren een onbetrouwbare bondgenoot voor Oekraïne gebleken. Maar de aangekondigde dieseldeal van dit weekend is wel echt een nieuw dieptepunt."

Energievoorzieningen 

Trump kondigde aan dat Rusland deze maand 300.000 ton diesel aan de VS levert, en later mogelijk zelfs 3 miljoen ton. Rusland en Oekraïne zouden als onderdeel van de deal aanvallen op elkaars energievoorzieningen staken. De VS dreigde daarbij te stoppen met het delen van belangrijke informatie als Oekraïne zich niet aan dat bestand zou houden.

Zelensky bleek niet te zijn geïnformeerd, maar ging toch akkoord, zolang Rusland zich er ook aan zou houden. Dat deden de Russen echter niet. En dus zegt Zelensky zich genoodzaakt te voelen om de aanvallen op Russische energiedoelen te hervatten.

"Als zij dat doen, hoelang kunnen wij de aanvallen op de Russische raffinaderijen dan nog uitstellen?", vroeg Zelensky zich retorisch af. "De eerste dag ging het nog maar om een benzinepomp en wat brandstofinfrastructuur, en de tweede dag ook niet om veel, maar 's nachts vielen ze direct weer belangrijke energie-infrastructuur aan, vooral in Kyiv."

'Verrassingen'

Voor het slagen van de dieseldeal is het essentieel dat Oekraïne stopt met het aanvallen van olieraffinaderijen. Voor Zelensky is het dan ook geen toeval dat Oekraïne de afgelopen dagen voor verschillende 'verrassingen' kwam te staan. Er waren volgens hem plotseling problemen met inlichtingen en met Starshield, het militaire systeem van Starlink van de Amerikaanse miljardair Elon Musk. Dit systeem is voor het Oekraïense leger van groot belang bij droneaanvallen. Inmiddels werkt dat laatste weer, maar volgens Musk is het goed mogelijk dat de problemen doelbewust zijn veroorzaakt door de Amerikaanse regering.

Voor Zelensky is het echter duidelijk: "Het was geen technisch probleem, het was bewust", zegt hij tegen The Financial Times. Voor Zelensky is de maat vol; hij voelt zich in de steek gelaten en keert zich tegen de Amerikaanse president. Volgens Zelensky speelt Trump met mensenlevens door inlichtingen achter te houden.

Veranderde toon 

Defensie-expert Frans Osinga wil niet op de zaken vooruitlopen, maar erkent wel de waarde van Amerikaanse systemen en inlichtingen voor Oekraïne. "Voor aanvallen diep in Rusland en het onderscheppen van Russische ballistische raketten is Oekraïne puur afhankelijk van Amerikaanse inlichtingen. Krijgen ze die niet, dan kunnen ze dit soort aanvallen nauwelijks uitvoeren of afslaan."

Zelensky zoekt steun in Brussel, zoals we uitleggen in deze video: 

De toon van Zelensky ten opzichte van de VS verhardt. Volgens Oekraïne-verslaggever Chris Colijn is dit mede mogelijk doordat Oekraïne zelfvoorzienender is geworden. "Oekraïne produceert steeds meer zelf; ze hebben eigen drones, enkele zelfgemaakte ballistische raketten en werken ook aan een eigen luchtverdedigingssysteem. Ook op het gebied van inlichtingen maken ze, met hulp van Europa, grote stappen." Toch is die Amerikaanse steun volgens Colijn nog altijd erg belangrijk: "Vooral op het gebied van hightech zijn Amerikaanse systemen, zoals Starlink, haast onmisbaar."

Toch zeggen beide experts dat er nog veel onduidelijk is. Bewijs dat inlichtingen zijn achtergehouden, is er niet. Voor het beperken van Starlink is wel meer bewijs, maar in hoeverre dat opzettelijk was, is onduidelijk. Zowel Trump als het Pentagon (het Amerikaanse ministerie van Defensie) hebben nog niet gereageerd op de beschuldigingen van Zelensky.

Wat wel duidelijk is, is dat het bondgenootschap tussen Oekraïne en de VS steeds verder onder druk komt te staan. Trump staat er slecht voor in de peilingen in aanloop naar de midterms. Een belangrijke reden voor zijn gedaalde populariteit is de wereldwijd hoge olieprijs. Volgens correspondent Erik Mouthaan doet Trump er dan ook alles aan om die omlaag te brengen.

Olie

Mouthaan: "Trump geeft Oekraïne de schuld van de hoge olieprijs, omdat het land olie-installaties in Rusland aanvalt. Hij wil dat Oekraïne daarmee stopt en heeft eerder al geprobeerd het land onder druk te zetten met militaire en diplomatieke middelen. Of de VS nu ook bewust Starlink heeft beperkt, weten we niet, maar dat Trump op verschillende manieren Oekraïne onder druk zet om te stoppen met aanvallen van olie-installaties en raffinaderijen, dat is zeker." 

"Trump heeft één doel: de wereldwijde olieproductie moet hoog zijn, zodat de prijzen omlaag gaan en zijn partij hierop niet wordt afgerekend bij de tussentijdse verkiezingen. De snelste manier om dat te bereiken is een eind maken aan de oorlog met Iran. Onderhandelingen daarover liggen stil. Nu koopt Trump diesel van Rusland en zet Oekraïne onder druk.