Bierbrouwers kiezen voor een frisje: 'Nieuwe generaties willen iets anders'

In Amsterdam-Noord zit de brouwerij van Oedipus, met café en een kleine winkel. Twee jaar geleden verhuisde de bierbrouwer (sinds 2023 in handen van Heineken) naar deze plek, slechts een paar honderd meter van de oude locatie. Het merk is bekend van zijn speciaalbieren, zoals Mannenliefde en Gaia. Maar inmiddels stroomt hier meer dan alleen bier door de leidingen. 

Oedipus verkoopt sinds dit jaar een nieuwe reeks frisdranken, onder de naam Club Canette. Het is het resultaat van meerdere jaren experimenteren. Nu is Club Canette alleen nog op kleine schaal te koop in Amsterdam. Maar de ambities van de brouwer zijn groot. De hoop is dat de frisdrank tegen het einde van het jaar ook in de supermarkten ligt, zegt Oedipus-directeur Frederik van Droffelaar.

Oedipus is niet de enige brouwer die zijn heil zoekt in de frisdrankproductie. Een drietal Nederlandse concurrenten deed in de afgelopen jaren eenzelfde poging op de markt van fris. Daarvan is BATU Kombucha van Gulpener, in 2020 gelanceerd, nog te koop. 

Ook buiten onze landsgrenzen speelt deze ontwikkeling. De Belgische krant De Tijd zette een aantal brouwerijen op een rij:  zo lanceerde brouwer Duvel Moortgat eerder dit jaar in ons buurland Vedett Energy. En de maker van Belgisch blond bier Omer kwam in 2025 met de limonade Gutlings.  

Brouwers proberen verder via overnames mee te doen op de markt van frisdrank. Het Deense Carlsberg kocht vorig jaar de Britse producent van frisdranken Britvic. En de Amerikaanse brouwer Molson Coors nam in 2024 energiedrank ZOA over. 

Markt volop in beweging

De biermarkt is volop in beweging, ziet ook drankenmarktanalist Francois Sonneville. Zo'n 25 jaar geleden wilden brouwers vooral een sterk merk neerzetten. Neem bijvoorbeeld Heineken, dat bedrijf verkocht alles dat niet tot hun kernactiviteiten behoorde. Om zo alle tijd, kennis en geld in de productie van bier te steken en voet aan de grond te krijgen in opkomende markten. 

Lange tijd was dat succesvol. Maar de coronacrisis zette een daling van de bierconsumptie in gang. Die herstelde daarna wel iets, maar in de afgelopen jaren is er nog steeds sprake van een neerwaartse trend, zegt Sonneville. 

Jarenlang was er een stijging van het aantal brouwerijen in Nederland. Maar over de afgelopen twee jaar zijn bijna veertig brouwerijen verdwenen, blijkt uit cijfers van de Kamer van Koophandel op 1 januari 2026. Het AD schreef destijds dat het vooral ging om kleinere brouwerijen.

Een groeiende groep Nederlandse volwassenen drinkt minder of geen alcohol, zo laten cijfers zien. Datzelfde geldt voor bier. In 2024 daalde de verkoop van bier met 3,4 procent ten opzichte van een jaar eerder, blijkt uit gegevens van de Vereniging van Nederlandse Brouwers (in de cijfers is ook alcoholvrij bier meegenomen). 

De vereniging heeft nog geen cijfers over 2025, maar volgens een woordvoerder is de verkoop van pils ook in dat jaar verder gedaald. De verkoop van alcoholvrij bier zat daarentegen juist in de lift. Waar de verkoop in 2024 daalde, werd vorig jaar vaker alcoholvrij bier verkocht (13 procent meer pils en 27 procent meer speciaalbier). 

Gezondheid, duur en drang naar iets nieuws

"We zijn meer gaan nadenken over de gevolgen van alcohol voor onze gezondheid", zegt analist Sonneville. Verder heeft de overheid alcohol in de afgelopen jaren zwaarder belast. "Het is niet goedkoop."

Ook wil de consument van nu steeds iets nieuws, waardoor het aanbod fragmenteert. Hierdoor vervagen de grenzen tussen verschillende categorieën als frisdrank en bier. Kortom: bierbrouwers worden drankenproducenten.

Brouwers zien vanwege deze redenen kansen om met (alcoholvrije) alternatieven te experimenteren. 0.0-bier is een bekende optie. Maar sommige brouwers vinden frisdrank ook interessant. 

Het produceren van frisdrank kan met dezelfde apparatuur als voor het brouwen van bier wordt gebruikt. Toen Oedipus naar de huidige locatie verhuisde, lieten ze een zogenoemde test set up bouwen, oftewel kleinere brouwapparatuur. "Die gebruiken we nu voor het maken van frisdrank", zegt algemeen directeur Van Droffelaar. De brouwer hoeft daardoor niet minder bier te produceren. 

Ook de techniek voor het maken van frisdrank lijkt op het brouwen van bier, legt hij uit. Zo werken ze voor zowel frisdrank als bier met bijvoorbeeld hop, smaakextracten, kruiden, fruit, water en koolzuur. Een gunstig verschil: bier moet twee tot drie weken in een tank gisten. Frisdrank hoeft dat niet, en is daardoor binnen een of twee dagen klaar.

Ook is er een verschil als het gaat om smaak. "Het was dus wel een investering in mensen en kennis om frisdrank te kunnen maken. Daarbij hebben bijvoorbeeld botanisten (plantkundigen) geholpen", zegt Van Droffelaar. 

Ook kleine brouwerijen merken de ontwikkelingen in de biermarkt, aldus de vereniging van onafhankelijke brouwerijen in Nederland CRAFT, die zo'n 170 leden telt. Verenigingsmanager Jitze Vellenga ziet dat zij daarom ook onderzoeken of zij alcoholvrije bieren en frisdranken kunnen maken. 

"We zien dat onze leden hiermee bezig zijn, maar vanwege zaken als ruimtegebrek en investeringen is productdifferentiatie soms ook lastig voor kleine brouwerijen", zegt Vellenga. 

Geen garantie voor succes

Het maken van frisdrank is overigens geen garantie voor succes. Zo waagden Lowlander en Bavaria (eigendom van Royal Swinkels) zich in de afgelopen jaren ook aan de verkoop van eigen frisdrank. Maar zowel Botanical Soda's (gelanceerd in 2022) van Lowlander als FreeBrew (in 2024) van Bavaria zijn niet langer in productie, laten de woordvoerders van de brouwers aan RTL Z weten. 

"Voor consumenten werd op een gegeven moment onduidelijk waar Lowlander precies voor stond: waren we een biermerk, een 'no en low' biermerk of ook een sodamerk?", zegt een woordvoerder van de brouwer. In 2024 heeft de brouwer zijn frisdranken daarom van de markt gehaald om zich te richten op bier met geen of weinig alcohol. 

Oedipus zegt vertrouwen te hebben dat de verkoop van frisdrank door bierbrouwers gaat groeien. "Wij hoeven het nu niet te doen omdat het slecht gaat, maar we zijn wel bezig met de toekomst", zegt Van Droffelaar. Hij gelooft dat er ruimte blijft voor bier en speciaalbier, maar ziet dat de nieuwe generaties ook op zoek zijn naar iets anders.

Op de plank bij Oedipus liggen nog nieuwe smaken frisdrank, klaar om de markt op te gaan. De brouwer heeft ervoor gekozen om ze stuk voor stuk te lanceren. "We willen niet dat mensen worden overweldigd met elke week een andere smaak", zegt de algemeen directeur.  

Ook Sonneville verwacht dat brouwers de komende tijd op verschillende drankjes blijven inzetten. "Dat brouwerijen zich weer zo sterk gaan focussen op hun kernactiviteiten, zoals vijfentwintig jaar geleden, zullen we voorlopig niet zien", denkt hij.

Waarom duur bier leidt tot faillissementen? Je ziet het in deze video.