ABN Amro volledig klem door sancties VS tegen Strafhof
Vorige week plaatste de Amerikaanse overheid het Strafhof op de sanctielijst, over zes maanden worden de sancties daadwerkelijk van kracht. Dat betekent dat Amerikaanse bedrijven en burgers geen zaken meer mogen doen met het Strafhof. Maar de gevolgen zijn verstrekkender dan dat: ook het Nederlandse ABN Amro ontkomt er niet aan.
VS opent de aanval op het Strafhof: gevolgen kunnen groot zijn
ABN heeft namelijk een belangrijke tak in Amerika, ABN Amro Clearing. Bij dat bedrijf worden aandelentransacties afgehandeld en het is onmisbaar voor de bank. Die Amerikaanse tak maakt dat de VS zware straffen aan de bank kan opleggen, als ABN zaken blijft doen met het Strafhof. Dat kunnen boetes zijn of bijvoorbeeld strafrechtelijke vervolging. In het zwartste scenario belandt de bank zelf op de sanctielijst. Een risico dat ABN niet kan lopen.
Corporate capital punishment
Hoe reëel dat risico is, is moeilijk in te schatten. "De wetgeving is helemaal niet zo duidelijk geformuleerd", legt hoogleraar Internationaal Publiekrecht Cedric Ryngaert (UU) uit. Juist daardoor gaat er een 'chilling effect' vanuit, stelt hij, waarbij bedrijven onzeker zijn of ze onder de sancties vallen. Het Amerikaanse ministerie van Financiën, dat verantwoordelijk is voor de sancties, reageert niet op vragen van RTL Z.
Amsterdam Trade Bank
Als een bank zelf op de sanctielijst van de Amerikanen terecht komt, is er direct sprake van een voortbestaanscrisis. Vrijwel al het internationale bancaire verkeer verloopt direct of indirect via de VS of bedrijven in de VS. Een bank in Nederland kan simpelweg niet functioneren als het op de sanctielijst staat.
Dat bleek in 2022 ook het geval te zijn bij de Amsterdam Trade Bank. Een relatief kleine bank, gevestigd in Amsterdam, met een Russische aandeelhouder. De bank en de aandeelhouder werden op de Amerikaanse sanctielijst gezet vanwege de Russische oorlog in Oekraïne, binnen enkele weken was de bank failliet.
Maar als de Amerikanen doorbijten, zijn de gevolgen haast niet te overzien. Zo kreeg de Franse bank BNP Paribas in 2014 een boete opgelegd in de VS van 9 miljard dollar vanwege sanctieovertredingen. Erger nog zou het zijn als ABN Amro wordt geweerd van de Amerikaanse kapitaalmarkt, schetst Ryngaert. 'Corporate capital punishment', noemt Ryngaert dat. De zakelijke doodstraf, zeker voor een bank.
Jetten verdedigt Strafhof na sancties VS, wil 'passende oplossing'
ABN Amro zelf wil en kan er weinig over kwijt, maar laat weten dat het geen uitspraken doet over individuele klanten en dat het zich 'altijd aan de geldende wet- en regelgeving houdt'. Dat is geen goed voorteken voor het ICC, want de meest voor de hand liggende lezing daarvan is dat ABN Amro de klantrelatie zal moeten beëindigen om aan de Amerikaanse regels te voldoen en het bedrijf te beschermen tegen sancties.
Bescherming ICC maakt alles nog ingewikkelder
Maar het kan allemaal nog een stuk ingewikkelder worden. In de Europese Unie gaan stemmen op om het ICC te beschermen door de zogenoemde Blokkeringsverordening te activeren, meestal simpelweg het blocking statute genoemd. Vooraanstaande Europarlementariërs van links tot rechts roepen al op om dat blocking statute in te zetten.
"De Europese Commissie moet onmiddellijk de EU-blokkeringsverordening in werking stellen om het Hof en Europese partijen te beschermen tegen de extraterritoriale werking van deze sancties", schrijven zij in een gezamenlijke verklaring.
Als dat gebeurt, wordt het Europese bedrijven verboden om te voldoen aan de Amerikaanse sancties. Daar is ABN echter niet mee geholpen, integendeel. Want op dat moment zal de bank moeten kiezen: ofwel de Europese regels overtreden ofwel de Amerikaanse. ABN Amro zit dan volledig klem en kán simpelweg niet aan alle regels voldoen.
En als de keuze tussen een Europese boete is, of het voortbestaan van de bank op het spel zetten, dan is die keuze waarschijnlijk snel gemaakt. In dat geval zal het ICC dus op zoek moeten naar een nieuwe bankier.
Hoop
Toch is het allemaal nog geen gelopen race. De sancties zijn nog zes maanden opgeschort. Dat geeft bedrijven de tijd om zich aan te passen, maar het geeft ook de politiek de mogelijkheid om een diplomatieke uitweg te vinden.
"Het klopt dat de Amerikaanse sancties, maar ook de tegenmaatregelen tegen de Amerikanen economische gevolgen kunnen hebben", zegt premier Jetten in een reactie. "Dat brengen we nu heel goed in kaart zodat we weten wat ons te wachten staat als over zes maanden de sancties echt in gaan. We doen er in de tussentijd alles aan om die sancties van tafel te krijgen."
Eerder zei ook minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen al dat de komende zes maanden 'ruimte bieden voor dialoog'. "Die ruimte verwelkom ik en wil ik serieus gaan verkennen, samen met andere landen die bij het Hof zijn aangesloten", aldus de minister.
Berendsen: 'Functioneren Internationaal Strafhof wordt ernstig geraakt door sancties VS'. Je ziet het in deze video:
