Minister voert druk op: deze tien gemeenten doen niets of te weinig aan opvang asielzoekers

Naast Beverwijk en Westland gaat het ook om de gemeenten Aalten, Achtkarspelen, Bergen (Limburg), Gemert-Bakel, Overbetuwe, Sluis, Valkenswaard en Voerendaal.

Meeste gemeenten voldoen nog niet

Nog altijd voldoen veruit de meeste gemeenten niet aan de taakstelling van de spreidingswet. Uit cijfers van het ministerie blijkt dat van de 342 Nederlandse gemeenten er 107 helemaal niet voldoen aan de eisen van de wet. 116 gemeenten voldoen gedeeltelijk, en 119 gemeenten doen dat volledig.

De spreidingswet is volgens het kabinet nodig om asielzoekers eerlijk over het land te verdelen. Gemeenten hebben daarom allemaal een streefgetal gekregen over hoeveel asielzoekers ze moeten opvangen. Ze kunnen daarbij met hun buurgemeenten afspraken maken over een eventuele andere verdeling.

Alle gemeenten hebben op 9 april een brief ontvangen van de minister over hoe ze ervoor staan in het uitvoeren van de wet. Gemeenten die nog onvoldoende doen om ervoor te zorgen dat er genoeg opvangplekken komen, werd gevraagd om uitleg. 

Gemeenten die na de brief van de minister, en een eerste gesprek tussen ambtenaren, nog steeds niet aan hun wettelijke taak voldoen, krijgen nu dus een uitnodiging om langs te komen op het ministerie. Ze zijn halverwege de zogenoemde 'interventieladder' van de spreidingswet.

Deze fase wordt achter de schermen ook wel 'naming and shaming' genoemd, ofwel een drukmiddel vanuit het ministerie om te laten zien welke gemeenten nog niks of te weinig hebben gedaan. De laatste stap van de ladder is dat de minister over gaat op dwang.

Gemeente Noordwijk is een van de gemeenten die zich blijft verzetten tegen de komst van een azc. Bekijk hier de reactie van de lokale VVD-fractievoorzitter Bas Brekelmans:

Beverwijk laat in een reactie weten 'zijn verantwoordelijkheid te nemen voor de opvang van asielzoekers'. Ze zijn niet blij dat ze vandaag in het nieuws kwamen naar aanleiding van het niet naleven van de spreidingswet. "Wij vinden het jammer dat wij dit via de media moesten vernemen en hadden het op prijs gesteld als de minister hierover vooraf bestuurlijk contact had opgenomen. Tegelijkertijd staat dat de bestuurlijke verhoudingen niet in de weg." Gemeente Westland laat weten: "In ons coalitieakkoord (pagina 6) staat dat wij binnen de kaders die de wet voorschrijft in gesprek gaan met omliggende gemeenten in de regio over de huisvestingsopgaven van verschillende doelgroepen. Wij willen onderzoeken welke ruimte de wet hiervoor biedt, waaronder regionale afspraken en hoe wij de gemeenteraad en inwoners op een zorgvuldige manier kunnen betrekken."

Plek aanwijzen

Het Rijk wijst dan binnen gemeenten een plek aan waar asielopvang moet komen, zonder dat een gemeente daar zelf nog iets over te zeggen heeft. Dat ligt bij een aantal, vooral rechtse gemeenten, gevoelig.

Maar minister van den Brink hoop dat het niet zover hoeft te komen: "Ik hoop er vanzelfsprekend met de gemeenten uit te komen, want iedereen moet zijn bijdrage leveren."

Vanaf nu worden deze eerste tien gemeenten onder actief toezicht gesteld. Dat betekent in de praktijk dat ze zich dus moeten melden bij het ministerie, en dat er concrete afspraken worden gemaakt over asielopvang. De gemeenten zijn geselecteerd op volgorde waarin de gesprekken zijn gevoerd en afgerond. 

Vanaf nu worden namen van nieuwe gemeenten die onder actief toezicht staan elke maand bekendgemaakt. 

Verlies aan draagvlak

Terwijl de minister de druk opvoert, uiten steeds meer gemeenten openlijk hun weerzin over de spreidingswet. Onder meer Maassluis, Noordwijk en Oldebroek schrijven in hun kersverse coalitieakkoord niets te willen doen aan asielopvang. 

Achter de schermen bij de Vereniging van Nederlandse gemeenten is te horen dat er zorgen zijn over verlies aan draagvlak onder de gemeenten voor het uitvoeren van de spreidingswet.