Er worden miljarden in AI gepompt, wordt dat geld ooit terugverdiend?

De bedragen die worden geïnvesteerd zijn duizelingwekkend. Zo wil ChatGPT-maker OpenAI de komende jaren 600 miljard dollar uitgeven. Google zit alleen dit jaar al op 200 miljard dollar en uit de laatste kwartaalcijfers die Meta en Microsoft vannacht hebben gepubliceerd, blijkt dat beide bedrijven ruim boven de honderd miljard dollar per jaar investeren in onder meer de bouw van AI-infrastructuur.

Bij al die enorme investeringen worden intussen vraagtekens gezet. Want hoe gaat al dat geld ooit worden terugverdiend? De inkomsten wegen nog lang niet op tegen de uitgaven. Dat is goed zichtbaar op de site Is AI Profitable Yet? ('Is AI al winstgevend?'). Het antwoord, in grote rode letters: 'NEE'. 

Risico

En dat brengt zorgen met zich mee. Verschillende toezichthouders hebben de afgelopen maanden al gewaarschuwd voor het risico van een AI-bubbel, en deze week nog kwam kredietbeoordelaar Fitch met een nieuw rapport waarin het wijst op het gevaar van de grote investeringen in AI.

"Er wordt op zo'n grote schaal in AI geïnvesteerd dat de economie in hoge mate blootgesteld is aan het risico op een beurscorrectie", schrijft Fitch. Bij zo'n beurscorrectie schiet de beurswaarde van bedrijven in één klap omlaag. Techbedrijven zijn inmiddels zo groot, dat de hele economie daar last van zou krijgen.

De grote vraag is dus: kan AI wel winstgevend worden?

Veel inzicht in de exacte opbrengsten en kosten van AI is er niet. Bekende AI-bedrijven als OpenAI en Anthropic zijn niet beursgenoteerd, en hoeven daarom geen gedetailleerde financiële informatie te publiceren. Techreuzen als Google en Microsoft moeten dat wel, maar daar worden de bedragen rond AI vaak meegerekend in andere inkomsten en investeringen. 

Dat maakt het lastig te bepalen hoe het echt zit, in elk geval tot AI-bedrijven naar de beurs gaan. Zowel OpenAI als Anthropic bereiden zich voor op een beursgang, mogelijk al dit jaar.

"Bij een beursgang moeten deze bedrijven documenten indienen die meer openheid geven over hun gebruikersaantallen, groei en visie op de toekomst", zegt Diederik Stadig, technologie-econoom bij ING.

Soms komen er al wel cijfers naar buiten. Zo meldde zakenkrant The Wall Street Journal eerder dit jaar dat Anthropic in het tweede kwartaal zou rekenen op een omzet van 10,9 miljard dollar. Daarmee zou het bedrijf voor het eerst een kleine winst draaien. 

Maar ook daar valt wel wat op af te dingen. In die winst zou nog geen rekening zijn gehouden met rente, belasting of afschrijvingen op investeringen. Bovendien heeft het bedrijf nog veel meer nieuwe uitgaven op de planning staan.

De grootste bedragen gaan op aan het bouwen van nieuwe infrastructuur en het trainen van nieuwe AI-modellen. Bij die infrastructuur gaat het bijvoorbeeld om de aankoop van geheugenchips en de bouw van nieuwe datacenters. Infrastructuur die AI-bedrijven nodig hebben om te blijven groeien. En doordat de vraag zo groot is, wordt het steeds duurder om nieuwe datacenters neer te zetten.

"AI-bedrijven investeren nog altijd veel geld in het ontwikkelen en trainen van modellen. Maar ook bijvoorbeeld in het aantrekken van de beste onderzoekers", zegt techeconoom Stadig. 

Om concurrenten een stap voor te blijven komen AI-bedrijven elke paar maanden met nieuwe modellen, die steeds net iets beter zijn dan de voorganger. Uiteindelijk wil elk bedrijf een AI-model dat beter is dan dat van de rest. Of dat gaat lukken en bij wie dan, dat is volgens Stadig nu de belangrijkste vraag.

Het trainen van die modellen wordt namelijk steeds ingewikkelder. Voor elke nieuwe verbetering is exponentieel meer rekenkracht en data nodig.

Een klein lichtpuntje: de huidige modellen zijn voor veel klanten goed genoeg. Veel bedrijven betalen liever wat minder voor een model dat prima werkt, dan dat ze de hoofdprijs neerleggen voor het nieuwste model. De vraag naar steeds weer nieuwe modellen kan dus wat afnemen.

Dan de inkomsten: hoe komen AI-bedrijven aan hun geld? Daarin zit veel verschil tussen verschillende bedrijven. Kijk bijvoorbeeld naar Microsoft: dat bedrijf verkoopt zijn AI vooral aan grote zakelijke klanten. Hun AI-assistent CoPilot wordt ingebouwd in mailprogramma Outlook of in veelgebruikte programma's als Word en Excel. 

OpenAI richt zich op het verkopen van abonnementen aan consumenten, met chatbot ChatGPT als paradepaardje. Anthropic doet dat ook, maar mikt juist op ontwikkelaars en andere professionele gebruikers.

En dan zijn er nog wat meer onzichtbare manieren om kunstmatige intelligentie te verkopen. Denk aan AI die wordt gebruikt in de zorg, voor de klantenservice van bedrijven of in andere interne processen. Vaak draaien die 'onder de motorkap' ook op de modellen van grote techbedrijven.

Verder verkennen AI-bedrijven andere manieren om geld te verdienen, zoals het ontwikkelen van AI-assistenten die op verzoek online kunnen shoppen of facturen betalen. "AI-bedrijven krijgen dan een kleine commissie per transactie", legt Stadig uit. Ook advertenties zijn een optie. "AI-bedrijven hebben veel data van gebruikers. Zij kunnen de persoonlijke voorkeuren van mensen gebruiken om advertenties aan te bieden."

Welk van deze verdienmodellen het beste werkt, is nu nog lastig te zeggen. "De toekomst moet uitwijzen welke inkomstenstroom het grootst zal zijn", zegt Stadig.

De inkomsten van AI-bedrijven groeien ondertussen gigantisch snel. Kijk bijvoorbeeld naar Anthropic: dat bedrijf bracht pas in 2023 zijn eerste AI-model naar buiten, en weet sindsdien elk jaar zijn omzet meer dan te vertienvoudigen. 

Vorige week bracht Google naar buiten dat de omzet van de cloud-divisie in het afgelopen kwartaal met 82 procent gegroeid is. En ook Microsoft en Meta lieten gisteren weten dat hun omzet de afgelopen drie maanden flink is gegroeid. Die groei komt grotendeels op het conto van AI-diensten.

Maar wie er straks echt groene cijfers zal schrijven, is nog moeilijk te voorspellen. "Een aantal bedrijven zal niet zo succesvol worden als ze nu hopen. Het is een relatief jonge technologie die eerst volwassener moet worden voordat duidelijker wordt welke bedrijven slagen", zegt Stadig.

Ook veel werknemers maken zich zorgen over AI, en de gevolgen voor hun baan. Dat zie je in deze video: