'Net als de computer gaat AI de samenleving systematisch veranderen'

Cybersessies AI is het eerste programma in Nederland dat volledig in het teken staat van AI en de razendsnelle ontwikkelingen die er spelen. Wekelijks nodigt Gieling kopstukken uit de wereld van AI uit om met elkaar over belangrijke thema's in gesprek te gaan. Het indrukwekkende panel voor deze laatste uitzending van het seizoen wordt door Haroon Sheikh (wetenschapper WRR & hoogleraar VU), Ali Niknam (founder & ceo bunq) en co-host Harm Teunis (techredacteur RTL Z) gevormd.

In deze uitzending onder andere het laatste nieuws, welke rol AI voor de verkiezingen speelt, waarom AI-wetgeving zowel voor- als tegenstanders kent en hoe ING op dagelijkse basis AI inzet.

Kijk de uitzending hier terug

AI doet er een schepje bovenop

Niknam is al een kwart eeuw techondernemer en heeft daardoor veel technologische vooruitgangen meegemaakt. De komst van AI wordt vaak met de entree van het internet vergeleken. Is het vergelijkbaar of wellicht zelfs iets groters? "Het is in ieder geval heel groot. AI kan alleen bestaan, omdat het internet er is. Dat vind ik mooi. Op de middelbare school heb ik gelezen dat de Romeinen een schoonheid zagen in het bouwen van nieuwe gebouwen op ruïnes. Zo is het met AI ook. Telkens bouwen we als mensen een technologisch trapje hoger, zetten we weer een stap verder."

Ook Sheikh spreekt over een belangrijke stap in digitalisering die met AI wordt gezet. "Het is duidelijk een andere technologie dan die nodig is voor grasmaaiers. AI is een systeemtechnologie in de categorie vergelijkbaar met die van de introductie van de verbrandingsoven, elektriciteit en de computer. Technologieën die je overal kunt gebruiken, steeds goedkoper worden om toe te passen en die je heel makkelijk met andere innovaties kunt gebruiken. Dan heb je een formule voor een technologie die systematisch de samenleving verandert, zoals ook de verbrandingsoven en de computer hebben gedaan."

Sheikh heeft vanuit de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid twee jaar geleden - voor de lancering van ChatGPT - het vuistdikke rapport 'Opgave AI. De nieuwe systeemtechnologie' met AI-adviezen voor de overheid gepubliceerd. "Daarin hebben we geadviseerd hoe de overheid kan bijdragen om de technologie in te bedden. Er is het nodige mee gedaan, maar sinds de komst van generatieve AI is er nieuw momentum en gebeurt er veel bij de regering om de thematiek op te pakken."

Op de vraag van Gieling of er een aangepaste versie van het rapport moet komen nu taalmodellen elkaar in razendsnel tempo opvolgen, antwoordt Sheikh: "De ontwikkelingen gaan ontzettend snel, dus we moeten continu blijven nadenken welke maatregelen en adviezen er aanvullend moet worden genomen en gegeven. Onze buurlanden zetten veel steviger dan Nederland in op waar ze goed in willen zijn en hoe ze allerlei kwalijke problemen voor kunnen zijn. In dit verhaal heeft de overheid een actievere, ambitieuzere rol te spelen om te zorgen dat ons land sterk(er) wordt in en meedoet met de AI-ontwikkelingen."

Duistere kant van AI

Niknam heeft aan den lijve ondervonden dat AI ook een keerzijde kent: deepfake. Zo'n twee maanden geleden kreeg de topman met een fraudepoging van een AI-kloon te maken. "Een collega werd zogenaamd door mij gebeld en kreeg de vraag om een groot geldbedrag over te maken. Het verhaal was dat ik in het buitenland zat en de live-verbinding daardoor niet al te best was. Het kwam redelijk geloofwaardig over. En dat snap ik ook wel, want we hebben helaas de afgelopen jaren veel slachtoffers van WhatsApp-fraude gehad, waarbij iemand zich als zoon of dochter voordeed die geld nodig had. De AI-kloon was nog een stap verder."

Teunis vraagt of dit voorval, dat gelukkig met een sisser is afgelopen, hem sceptischer over een toekomst met AI maakt. "Nee, het toont juist aan hoe ongelooflijk veel mogelijkheden er liggen", aldus Niknam. "Alleen moeten we, net als we bij de auto met autogordels hebben gedaan, ook bij deze technologie veiligheid inbouwen."